Soorten monumenten


Dresselhuyspaviljoen, Landgoed Zonnestraal in Hilversum, foto: Jannes Linders
Dresselhuyspaviljoen, Landgoed Zonnestraal in Hilversum, foto: Jannes Linders
  • Woonhuis
    Woonhuizen vormen het grootste deel van alle monumenten in Nederland. Daaronder bevindt zich het oudst bekende woonhuis in Deventer met bouwsporen uit 1130, maar ook een flatgebouw als de Nirwanaflat in Den Haag uit 1930. Lees meer over dit type monument
  • Verdedigingswerk
    Aarden wallen met rijen houten palen, zo zagen de eerste vormen van verdedigingswerken eruit die in ons land gebouwd werden. Toen de steden groter werden, verschenen er bakstenen muren met grachten en poorten.  Lees meer over dit type monument
  • Straatmeubilair
    Wist u dat urinoirs en bushokjes een monumentale status kunnen hebben? U kunt bijvoorbeeld hele fraaie exemplaren bewonderen in Groningen. Het urinoir aan de Hereweg daar is aangewezen als gemeentelijk monument. Lees meer over dit type monument
  • Religieus erfgoed
    Het ligt voor de hand dat christelijke kerken in deze categorie passen maar ook kloosters, kapellen en sommige begraafplaatsen vallen onder het religieus erfgoed. En ook gebedshuizen van andere religies zoals moskeeën en synagogen vallen onder deze noemer. Lees meer over dit type monument
  • Openbaar gebouw
    Openbare gebouwen zijn meestal verbonden aan de verschillende overheden; rijk, provincie, gemeente en waterschappen. Het zijn bijvoorbeeld ministeries, stadhuizen, gerechtsgebouwen, scholen, politiebureaus, gevangenissen en bibliotheken. Lees meer over dit type monument
  • Monument van ontspanning
    Weet u wat het Rijksmuseum in Amsterdam, de beroemde bioscoop Tuschinski met het betoverende interieur, het badhotel in Domburg en de muziektent op het dorpsplein met elkaar verbindt? Het zijn allemaal gebouwen die we monumenten van ontspanning noemen: bioscopen, theaters, musea, maar ook hotels, restaurants en muziektenten.  Lees meer over dit type monument
  • Mobiel erfgoed
    Historische vervoersmiddelen zoals treinen, schepen, auto’s, bussen, trams, vliegtuigen, brommers, fietsen (en zelfs draaiorgels!) vormen samen de bijzondere categorie mobiel erfgoed.  Lees meer over dit type monument
  • Kasteel of buitenplaats
    De meest in het oog springende monumenten in Nederland zijn natuurlijk de kastelen. Er zijn er in ons land nog ongeveer vijfhonderd over. Van oorsprong waren het versterkte gebouwen waarin men zich in tijden van nood kon terugtrekken.  Lees meer over dit type monument
  • Kantoorgebouw
    Misschien zou u bij een modern kantoorpand niet onmiddellijk de link naar een monument leggen. Maar binnen deze categorie vallen niet alleen kantoren zoals wij die nu kennen, maar ook winkels en kleine ambachtelijke werkplaatsen zoals dat van klokkenmaker Henk Houkes in Schagen. Lees meer over dit type monument
  • Industrieel erfgoed
    Vuurtorens, elektriciteitscentrales, mijnschachten en jaknikkers. Bij deze gebouwen verwacht u misschien niet de term monument. Toch horen ze, samen met bijvoorbeeld fabrieken, pakhuizen, bruggen en stations tot de categorie industrieel erfgoed.  Lees meer over dit type monument
  • Boerderij
    De boerderij is het oudste type gebouw dat onderdak bood aan mens en dier en waarvan de oorsprong teruggaat tot de prehistorie. Een rondgang langs de Nederlandse boerderijen laat zien dat er veel verschillende soorten zijn. Van de imposante herenboerderijen in de provincie Groningen tot de kleinere boerderijtjes in Brabant.  Lees meer over dit type monument
  • Archeologisch monument
    Vraag iemand naar een archeologisch monument en het antwoord zal het hunebed zijn, maar er zijn er nog veel meer. Terpen, wallen en de sporen van oude nederzettingen bijvoorbeeld. Maar ook resten van Romeinse villa’s en legerplaatsen, kerken en kloosters, landweren, schansen en versterkte huizen behoren tot deze categorie. Daarnaast staan scheepswrakken, zowel op het land als op de zeebodem, op de archeologische monumentenlijst. Lees meer over dit type monument
  • Monumentaal groen
    Monumenten zijn niet alleen maar gebouwen van steen. Vaak is de omgeving net zo waardevol. Zo treffen we bij een buitenplaats vaak een schitterend park aan, bij een villa een fraaie tuin en rondom een kerk een kerkhof. Ook stadsparken zoals het Vondelpark in Amsterdam of Sonsbeek in Arnhem behoren tot het monumentaal groen. Lees meer over dit type monument
  • Molen
    Molens sieren al eeuwenlang het Nederlandse landschap. Berichten over watermolens gaan terug tot aan het einde van de dertiende eeuw, die over windmolens dateren uit de vijftiende eeuw. In 1731 stonden in een industriegebied als de Zaan in totaal maar liefst 583 molens!  Lees meer over dit type monument