Molen


Molen Rosmalen, 's-Hertogenbosch
Molen Rosmalen, 's-Hertogenbosch

Molens behoren in feite tot de categorie industrieel erfgoed. Aangedreven door wind- of waterkracht werden ze gebruikt om het land droog te malen, het waterpeil te beheersen of werkzaamheden uit te voeren, zoals het zagen van hout en het malen van granen en verfstoffen.

Er zijn veel soorten molens en ze kunnen op verschillende manieren ingedeeld worden, bijvoorbeeld door te kijken naar de functie van de molen, zoals een olie- een koren- of een zaagmolen. Er zijn ook verschillende verschijningsvormen, zoals de stellingmolen op een hoge stenen onderbouw; de standerdmolen die op een houten spil rust; de wipmolen die op een waterrad gebouwd is die het water de polder ‘uitwipt’; de spinnekopmolen, eigenlijk een klein soort wipmolen; de paltrokmolen een apart type zaagmolen met een nagenoeg vierkant molenlijf die zijn naam ontleent aan de paltrok, een jas uit de zestiende en zeventiende eeuw; de tjaskermolen, een klein molentje voor de onderbemaling van kleine stukken land, of de torenmolen, een geheel of nagenoeg geheel cilindrische stenen molen. Molens worden soms ook ingedeeld naar de vorm van de romp: rond, achtkantig of zeskantig.

Met de uitvinding van de stoommachine verloren de molens aan het einde van de negentiende eeuw hun betekenis en werden ze op grote schaal gesloopt. Van de 11.000 die er rond 1900 nog draaiden, zijn er nu nog zo’n 1000 over.