Openbaar gebouw


Stadhuis Gouda
Stadhuis Gouda

Een overheid vertegenwoordigt een bepaalde macht en van oudsher was het belangrijk dat zowel de buitenkant als het interieur van de overheidsgebouwen gezag uitstraalden. Zo zijn er in Nederland een groot aantal indrukwekkende stad- en raadhuizen. Deventer had aan het eind van de Middeleeuwen al een schitterend ‘raethuys’ en in 1665 kreeg Amsterdam het grootse stadhuis op de Dam, dat we nu kennen als Paleis op de Dam. Maastricht volgde in 1685 met haar ‘seer magnifick stadhuys’. Ook waterschappen en hoogheemraadschappen zijn door de eeuwen heen in fraaie gebouwen ondergebracht.

Een bijzondere categorie binnen de openbare gebouwen zijn de gebouwen waarin onderwijs werd gegeven: universiteiten met aula’s en bibliotheken, maar ook vele lagere en middelbare scholen en, al vanaf einde van de zestiende eeuw, de Latijnse School. Elke zichzelf respecterende stad had een Latijnse School, waar onderwijs in het Latijn werd gegeven, de taal van de kerk en de universiteit. In Nijmegen, Leiden en Vollenhove zijn nog Latijnse Scholen te vinden.

De eerste rijksgebouwen waren de paleizen van de Oranjes. Later, in de negentiende eeuw, ontwikkelde de rijksoverheid een eigen bouwstijl. Jacobus van Lokhorst, was de eerste rijksbouwmeester. Hij bewaakte de architectonische kwaliteit van de rijksgebouwen in Nederland, een functie die we tot op de dag van vandaag nog altijd kennen.