Watertoren De Tien Gemeenten

Jarenlang was watertoren De Tien Gemeenten het herkenningspunt van Zoetermeer. Als Zoetermeerders na hun vakantie de toren langs de A12 zagen opdoemen, wisten zij: bijna thuis. Toen in de jaren tachtig de bouw van de nieuwe wijk Rokkeveen begon, werd de toren steeds meer aan het zicht onttrokken.
Ruim 48 meter baksteen met koepel verheft zich hoog boven het maaiveld. Aan de binnenkant is het metselwerk versterkt door zestien zware pijlers. Verder wordt de schacht op vijf verschillende hoogten gekoppeld door dikke ringen van gewapend beton. Het fundament is ook van gewapend beton, maar vanwege het ongelijke terrein was het nodig om onder de toren heipalen te slaan. Het gaat om 321 stuks van zo’n veertien meter lengte én nog drie proefpalen, die op de bouwtekening zwart gemarkeerd zijn. De schacht heeft acht kanten en een doorsnede van iets meer dan tien meter, die ter hoogte van het reservoir overgaan in zestien kanten. Het reservoir heeft een inhoud van een half miljoen liter water. De toren wordt afgesloten door een koepeldak van gewapend beton. In de toren leidt een ijzeren trap met betonnen bordessen langs de muren tot aan de lekvloer onder het reservoir. Via een steile ladder dwars door het reservoir komt men vervolgens in de koepelkamer. Ook daar staat een ladder en deze leidt naar een opening in het koepeldak die door een klein hekje wordt afgeschermd.

Het interieur is indrukwekkend door zijn leegte. De lekvloer onder het reservoir op 28,50 meter hoogte is de eerste onderbreking. Alleen twee standpijpen, een brede voor de watertoevoer en een smalle voor de afvoer (de leeglooppleiding), lopen door de ruimte omhoog. Standpijpen zorgen voor een gelijkmatige druk in het systeem van de watervoorziening. Op de begane grond bevonden zich de aanjaagpomp die op een stevig betonnen blok stond, metalen kasten met meetapparatuur, een toilet met wasbak en een telefoon. Dat was een ouderwetse zwarte wandtelefoon in directe verbinding met Wassenaar. Ook waarschuwde een alarmbel als de waterspiegel in het reservoir te hoog of te laag zou worden.

De wanden worden gesierd door drie gedenkplaten; eentje memoreert de officiële ingebruikneming in 1928 door jonkheer Van Karnebeek en eentje de bouw door Stichting Drinkwaterleiding met alle namen van de bestuursleden. De derde gedenkplaat is een treurige. Deze herinnert aan de noodlottige val van Alexander Hoffmann op 27 september 1927 toen hij bezig was met de bekisting van het reservoir. Hij was in dienst van de uitvoerder van de werkzaamheden, de firma Schäffer & Co. uit Duisburg. De ontwerper van de watertoren is architect A.H. Wegerif.

Het initiatief voor de waterleiding werd in 1921 door de gemeenten Zoetermeer en Zegwaart genomen. Wat er moest gebeuren was de aanleg van een buizennet met een totale lengte van 136 kilometer en de bouw van een watertoren.

En zo verrees in de jaren 1926-1927 de watertoren op een terrein aan de Molenweg, dat gekocht werd van J. Kalisvaart.

TypeIndustrieel erfgoed
SubtypeWatertoren
StatusGemeentelijk monument
Oorspronkelijke functieWatertoren
Huidige functieToekomstig bed & breakfast
ArchitectA.H. Wegerif
Bouwperiode1927-1928
  • Delen via 

Algemene informatie

Plan mijn route >>

Adres
Derde Stationsstraat 369
2718AJ Zoetermeer

Openingstijden
zaterdag 11 nov 11.00 - 16.00 uur