Teylers Museum Haarlem
Monumenten van ontspanning
Gebouwen voor ontspanning zijn bijvoorbeeld musea, bioscopen, hotels, theaters, schouwburgen en restaurants. Het Teylersmuseum in Haarlem Musea is een van de oudste musea van Nederland en dateert uit 1780. Het werd door Leendert Viervant ontworpen voor de rijke zijde- en lakenhandelaar Pieter Teyler van der Hulst en werd een instelling waar het gegoede publiek kennis kon maken met kunst en wetenschap. Een ander beroemd voorbeeld is het Rijksmsuem in Amsterdam (1880), ontworpen door Pierre Cuypers om de nationale collectie te herbergen.
Voor logies was men vanouds aangewezen op herbergen en kleine logementen. Dat zou door de komst van de spoorwegen in de tweede helft van de negentiende eeuw veranderen. Mensen gingen meer reizen en de behoefte aan overnachtingsmogelijkheden nam toe; echte hotels deden hun intrede. In Amsterdam bijvoorbeeld opende in 1867 het prestigieuze Amstelhotel dat aan gerenommeerde bezoekers onderdak bood, en nog steeds biedt, zijn deuren.
Al in de achttiende eeuw ontstond in Engeland een beweging die de zee in plaats van gevaarlijk als aangenaam en weldadig zag. Het baden in Zuid-Engelse badplaatsen werd populair en het fenomeen badplaats waaide ook naar ons land over. In de loop van de negentiende eeuw boden de trein- en tramlijnen velen de mogelijkheid de verkwikking van een bad in de Noordzee te ervaren. Fraaie badhotels verrezen in plaatsen als Noordwijk, Zandvoort, Scheveningen en Domburg.
In de steden en dorpen zie je nog veel muziektenten, die in parken of op pleinen waren opgesteld en waar in de avonduren of op zondag van muziek genoten kon worden. Van oudsher waren dat militaire korpsen. Aanvankelijk musiceerde men op straatniveau zodat de achterste toeschouwers slechts met moeite iets konden zien, maar al gauw ‘bracht men de muziektent omhoog’ en konden ook de verder staande toeschouwers genieten van het zien spelen van de muzikanten.
