Open Monumentendag Leeuwarden


Thema van de Open Monumentendag Leeuwarden 2018, uitsluitend op zaterdag 8 september 10-17 uur, is “Schoolgebouwen in Leeuwarden”.

Centraal Informatiepunt op zaterdag 8 september 10-17 uur en gratis brochure met routekaart: Theater De Bres, Schoolstraat 4. Koop hier bij de stand van de historische vereniging Aed Levwerd het rijk geïllustreerde boek Leeuwarden maakt school. Schrijf u in als lid en ontvang 3x per jaar Leovardia, hèt magazine vol verhalen over Leeuwarden en haar rijke historie.
 Centraal informatienummer: Historisch Centrum Leeuwarden (HCL), Groeneweg 1, 058-233 23 50. Hier ook gratis brochure met routekaart en doorlopend films en fototentoonstelling over Leeuwarder onderwijs en schoolgebouwen. Ook in het HCL is het fraaie boek Leeuwarden maakt school te koop.

Zie ook de facebookpagina van open monumentendag Leeuwarden facebook.com/omdlwd

Ook: www.historischcentrumleeuwarden.nl en www.aedlevwerd.nl

Extra activiteit alleen Zondag 9 september Architectuur Tour! Fietstocht met gidsen langs woningbouwplannen en woonarchitectuur van de laatste 25 jaar in Leeuwarden. Onderweg kunnen ook enkele panden bezichtigd worden. Duur: ca. 3,5 uur. Start: 13.30 uur bij HCL, Groeneweg 1. Opgave vooraf verplicht. Via historischcentrum@leeuwarden.nl of 058-2332350. Kosten: € 3,50 p.p.

Op de Open Monumentendag 2018, zaterdag 8 september, zijn de op de op deze pagina te downloaden routekaart aangeduide (en genummerde) panden tussen 10.00 en 17.00 uur (soms deels) toegankelijk voor het publiek.

1. Theater De Bres – Schoolstraat 4. Centraal informatiepunt OMD

In 1878 werd gymnastiek een verplicht vak aan alle lagere gemeentescholen. In 1886 werd naar ontwerp van stadsarchitect J.E.G. Noordendorp naast Gemeenteschool 4 een gymnastieklokaal gebouwd, in de destijds modieuze neorenaissancestijl. Bij de renovatie van de buurt is de school gesloopt en het gymlokaal gehandhaafd. In 1989 werd “De Bres” geopend dat sinds 2006 als debatcentrum in gebruik is.

2. Sint Anthonyschool – Sint Anthonystraat 6

Begin 1876 besloot de gemeenteraad twee schoolgebouwen te stichten; een aan het Raadhuisplein en “school 2” aan de Sint Anthonystraat. Stadsbouwmeester Thomas Romein was verantwoordelijk voor het ontwerp. In de periode 1922-1936 was Gemeenteschool 2 een jongensschool, daarna tot in de jaren tachtig weer voor gemengd, openbaar lager onderwijs. Sinds 1988 is het pand woon- en werkplaats voor kunstenaars. Enkele atelierruimtes zijn geopend.

3. Prinsentuinschool (= HCL) – Groeneweg 1

Aan de westzijde van het Toernooiveld in de Prinsentuin werd in 1840-1841 een schoolgebouw opgericht. Het ontwerp wordt toegeschreven aan de toenmalige stadsarchitect Gerrit van der Wielen. Het gebouw heeft meer dan 125 jaar dienst gedaan voor lager- en voortgezet onderwijs. In 1959 betrok de RONO (later Omrop Fryslân) een deel van het pand. Na een ingrijpende aanpassing wordt het pand nu gebruikt door het HCL. In de oostgevel van het schoolgebouw is in 1879 een gedenksteen aangebracht voor de 17de eeuwse stadhouder Willem Frederik. Een ontwerp van de beeldhouwer W.B.G. Molkenboer.

4. Stedelijk Gymnasium – Noorderweg 1

Stadsbouwmeester Thomas Romein overleed kort voordat het door hem ontworpen gebouw in het schooljaar 1881/1882 in gebruik genomen werd. Een ontwerp met een mengstijl van classicisme en renaissance. J.E.G. Noordendorp ontwierp een uitbreiding met vier nieuwe lokalen, met een korte gang verbonden met het hoofdgebouw. In de jaren dertig maakte stadsarchitect Justus Zuidema het plan tot verbouwing en uitbreiding met een verdieping.

5. Gemeente hbs – Achter de Hoven 23

Een gebouw uit 1906. Directeur gemeentewerken W.C.A. Hofkamp was verantwoordelijk voor het ontwerp. In 1921 werd gestart met (eerst) een driejarige cursus hbs. Na het vertrek van de gemeente hbs (en later de Stedelijke Scholengemeenschap) bood het gebouw huisvesting aan enkele Friese, culturele instellingen. Door Heldoorn Ruedisulj Architecten is het pand in 2004 verbouwd voor de Academie voor Popcultuur.

6. Vijverschool – Oostersingel 70.

Het oudste deel met de lokalen voor de lagere school (Gemeenteschool 11) en de gemeentelijke bewaarschool 5, is in 1883 gebouwd. Stadsarchitect J.E.G. Noordendorp is verantwoordelijk voor het ontwerp van dit deel. Hij voorzag het van de kenmerken van de neorenaissance. Vanaf 2001 huisvest het pand theatergezelschap Tryater en de jeugdtheaterschool ’n Meeuw. Architecten Hans Heijdeman en Bouke Tuinstra maakten de nieuwbouwplannen. De oude gymzaal werd gerenoveerd en geschikt gemaakt als theaterzaal. Ook de voormalige conciërgewoning is gehandhaafd. De voormalige bewaarschool is gesloopt.

7.  Buitenschool – J.H. Knoopstraat 2

Begin 1943 startte vanuit gezondheidsoverwegingen de eerste openluchtschool van Leeuwarden. In 1954 werd de openluchtklas (ontwerp van architect A. Baart sr.) letterlijk en figuurlijk geopend. Baart was ook verantwoordelijk voor de in 1961 geopende nieuwbouw. Door brand in 2007 werd een groot deel van het complex verwoest. De Buitenschool verhuisde naar de Kanaalweg. In 2013 startte op de locatie de bouw van een verpleeghuis van opvangorganisatie Zienn. Eén oorspronkelijk lokaal, naast de ingang,  is bewaard gebleven.

8.  Maria Louiseschool/Koningin Wilhelminaschool – Transvaalstraat 75

Een ontwerp uit 1930 van architect Louw Reinalda. Dit gebouw voor de protestants-christelijke Maria Louiseschool wordt wel als hoogtepunt van de Amsterdamse Schoolstijl in Friesland beschouwd.

9.  Sint Thomasschool – Averkampstraat 10

Najaar 1957 werd deze school ingewijd. De eerste gemengde katholieke school in de stad. Een school naar (traditionalistisch) ontwerp van J. van Oerle van bureau Arjen Witteveen. Elk lokaal kreeg een eigen kleurengamma voor deuren en wanden, met doortrekking naar de vloerbedekking in de gang. In de glazen wanden tussen gangen en lokalen zijn glaspanelen met natuurtaferelen aangebracht, met een zandstraaltechniek uitgevoerd door de Leeuwarder kunstenaar Jan Murk de Vries.

10. Marije’s Kleuterhof, Sinne kinderopvang – Bachstraat 61

Naar ontwerp van J. van Oerle  werd in 1960 Marije’s Kleuterhof gebouwd, een drieklassige kleuterschool, “voorportaal” van de lagere Sint Thomasschool. De inspectrice voor het kleuteronderwijs, mejuffrouw R. Wartena gaf  bij de inzegening van de school aan dat van de 83 scholen  binnen haar district, dit de mooiste was. Stichting Kinderopvang heeft nu het gebouw in gebruik.

11. M.T.S. – Molenstraat 6

Architect A. Baart (1885-1969) heeft het in 1936 geopende gebouw ontworpen.  Een illustratie van de meer zakelijke architectuur en de Dudok-stijl en met stijlelementen van de Amsterdamse school. Opvallend is een gebrandschilderd raam in het trappenhuis van glasschilder Bogtman. Onder begeleiding van Alynia Architecten is het pand verbouwd tot  “Wilhelminastate” met 24 appartementen. Bij de verbouw en renovatie zijn de buitenkanten van de vleugels vrijwel volledig in oude staat gehandhaafd. Het voormalige stoomlokaal heeft nu een garagefunctie.

12. Vosseburcht – Coornhertstraat 8

In 1929 werd de (openbare) Gemeenteschool 17 (later Coornhertschool en sinds 1992 Vosseburcht) gebouwd en in gebruik genomen. Een ontwerp van gemeentearchitect Justus Zuidema, in de stijl van de Amsterdamse School.

13. Bakkersvakschool – Ruusbroeckstraat 36

Architect Sieger Riddersma heeft dit pand uit 1936 ontworpen. Opvallend is de samengestelde schildkap met een zeer fors overstek. De Bakkerij- en Horecavakschool verhuisde in 1967 naar een nieuw pand aan de Prinsessenweg. Het vrijgekomen pand is lange tijd bedrijfsmatig benut en wordt sinds enkele jaren particulier bewoond.

Er is een mini-tentoonstelling met historisch beeldmateriaal ingericht.

14. Beyers Naudé – Gymnasiumstraat 36

In 1921 werd het besluit genomen tot oprichting van een Christelijk Gymnasium op gereformeerde grondslag. De architecten A. Nauta en W. van Straten ontwierpen het gebouw dat in 1923 in gebruik genomen werd. Het interieur van de school is voor een belangrijk deel in de oorspronkelijke staat bewaard gebleven. Bijzondere voor- en naoorlogse elementen, in de vorm van muurschilderingen en glas-in-loodramen zijn behouden.

15. Christelijke lts –  Cornelis Trooststraat 48

Naar ontwerp van architecten A.J. Feddema en S. Riddersma, werd in Huizum-west eind jaren vijftig een christelijke Lagere Technische School (lts) gebouwd. Een gebouw in een U-vorm  met het front en de theorievleugel met verdieping aan de Cornelis Trooststraat, de werkplaatsenvleugel aan de Breitnerstraat en een fraaie gymnastiekvleugel aan de Dirk Boutstraat. Het schoolgebouw heeft al jaren geen onderwijsfunctie meer. De Stichting Oude Ambachtsschool probeert van het complex aan de Cornelis Trooststraat een culturele broedplaats te maken met een mix van kunst, ambacht en wijkactiviteiten.

n.b. in de panden is een iets uitgebreidere beschrijving van het betreffende schoolgebouw beschikbaar.

Nog meer open in Leeuwarden:

a. Weeshuisschooltje. klaslokaal voormalig Nieuwe Stadsweeshuis en Voogdenkamer, Schoenmakersperk 2. Ingang: even via Levissonstraat omlopen naar achterkant van het gebouw naar de vroegere hoofdingang: de historische Weeshuispoort.

b. Haniahof (tussen Haniasteeg en Ype Brouwersteeg), Leeuwarden; Grafisch Atelier, kunstenaars open ateliers en expositie.

c. Rabobank (koepel) (voorheen Friesland Bankgebouw) Beursplein 1. Koepel, oude bankkluizen (heel bijzonder!) en loketten; open tussen 9.30 en 14.00 uur.

d. Huis van Eysinga  open tussen 10.00 uur en 17.00 uur.

Gebouwd in de jaren 1779-1781 in een neoclassicistische stijl voor de Friese adellijke familie Van Eysinga. Tussen 1881 en 2013 was het Fries Museum hier gevestigd. Daarna werd Vereniging Hendrick de Keyser eigenaar en is het pand gerestaureerd. Eind dit jaar wordt het Museumhuis hier geopend. Op 8 september zijn 18de eeuwse stijlkamers op de beletage te bezichtigen.

e. Vrijmetselaarsloge, Bij de Put. Is niet onderdeel van de Openmonumentendagroute maar het gebouw is wel open.

 

En verder:

– Doktershûs, Smelbrêge 6, Stiens; zaterdagmiddag 8 en zondagmiddag 9 september geopend. Aanmelding nodig is via www.stinze-stiens.nl/agenda.

Op afspraak worden rondleidingen verzorgd in dit neoclassicistische pand dat eind 19de eeuw werd verfraaid met een monumentale gang en uitgebreid met een apotheek.

In het Pakhûs, Smelbrêge 9 te Stiens wordt op 8 september (om 11.00 uur en 14.00 uur) een Monumentendaglezing verzorgd door Paul Borghaerts. Een lezing over de verrassende resultaten van een onderzoek naar de ouderdom en herkomst van houtconstructies in de torens en kerkgebouwen van Jelsum, Stiens, Feinsum en Hijum.

Stichting Monumentenzorg Leeuwarderadeel (SML) wijst er op dat voor het bezoek aan het Doktershûs en het bijwonen van de lezing aanmelding nodig is via www.stinze-stiens.nl/agenda.

Dekemastate, Jelsum. Let op afwijkende openingstijd: open van 13.00-17.00 uur. Op zaterdag èn zondag. thema: Europa. Zaterdagmiddag optreden dansgroep De Wisselpas. Zondag dansgroep Yduna. www.dekemastate.nl

In Jelsum, Stiens en Feinsum zijn de kerkgebouwen en torens te bekijken.

– Sint Piterkerk, Kerkstraat 6, Grou; open voor bezichtiging tussen 13.30 uur en 17.00 uur. De kerk is uit een 13de eeuws bakstenen schip en een 12de eeuws koor uit tufsteen opgetrokken. De toren is rond 1520 vastgezet aan de kerk.

– Gereformeerde kerk, Kievitstraat 3, Grou; open voor bezichtiging tussen 13.30 uur en 17.00 uur. Gebouwd in 1940 naar ontwerp van Van der Zee. Aan de achterzijde is een consistorie aangebouwd. In 2018 is de kerk tot gemeentelijk monument aangewezen. In 2017 werd de laatste kerkdienst gehouden.

– Raadhuis, Stationsweg 1, Grou; te bezoeken tijdens twee rondleidingen om 10.00 uur en om 14.00 uur. Het raadhuis werd in 1942 voltooid. Een ontwerp van A.J. Kropholler in de stijl van de Delftse School. In het souterrain huist Museum Hert fan Fryslân.

– Wilhelminapark, Grou; de gereformeerde kerk en het raadhuis grenzen aan het recent heringerichte en historisch waardevolle Wilhelminapark. Dit door G. Vlaskamp ontworpen park is vrij toegankelijk.

 

 

 

 

 

 



  • Delen via 

Algemene informatie

Plan mijn route >>

Informatiepunt
Historisch Centrum Leeuwarden
Groeneweg 1
8911 EH Leeuwarden
058 2332350
email
website