Monument

Kerkhof, Hoofdweg 98, Scharmer

Za

Adres

Hoofdweg 98, Scharmer

Openingstijden

za 14 sep. 11:00 - 17:00

Praktische informatie

Rondleidingen op zaterdag

Kerkhof met monumentale grafmonumenten, Hoofdweg 98, Scharmer

Dit kerkhof herbergt bijzondere sporen die veel zeggen over de geschiedenis van het dorp Scharmer. Bij de Hoofdweg zit een rare bocht in de weg. Dit komt, omdat Scharmer, Harkstede en Lageland onder de zeespiegel liggen. Vroeger, voordat er dijken en verharde wegen waren, liepen de dorpen regelmatig onder water en kon je bij nat weer alleen lopen over de Hoofdweg, die hoger ligt dan het land ernaast. In deze bocht lag de weg het hoogst. Als u bij de ingang van het kerkhof staat en in de richting van het kerkhof kijkt ziet u de hoge bult waarop nu grafmonumenten staan en liggen. Op deze bult heeft de Scharmer kerk gestaan.
Kerken werden in lage gebieden altijd gebouwd op het hoogste punt van het dorp. De eerste Scharmer kerk was in laag moerassig veengebied gebouwd en was vrij zeker van hout. In 1296 werd deze houten kerk afgebroken. Na 1296 werd er een nieuwe kerk gebouwd van steen. Tijdens het graven van de fundamenten van de nieuwe kerk vond men veel lijken die in kisten in het veen rondom de houten kerk waren begraven. In 1824 was deze kerk erg bouwvallig en werd ook deze afgebroken. Sindsdien gaan de mensen uit Scharmer naar de kerk in Harkstede. Vlak voor de afbraak heeft de toenmalige notaris Tresling, die ook in het kerkbestuur zat, twee mooie tekeningen laten maken. Deze notaris Tresling ligt op het hoogste punt van het kerkhof begraven samen met zijn vrouw en zijn familie. Hun grafmonumenten vallen onder monumentenzorg. Voor de tijd dat de kerk werd afgebroken werden belangrijke mensen in de kerk begraven. Het oudste en meest bijzondere grafmonument is van Atke van Douma die in 1605 is overleden en in de kerk is begraven. Het begraven in de kerk werd later door de regering verboden en toen de Scharmer kerk werd afgebroken werd Atke van Douma buiten tussen de graven van de Treslings begraven. Omdat haar grafmonument meer dan 400 jaar oud is zijn de letters en het beeldhouwwerk wat versleten. De doodskist en het opgebaarde lichaam hierop zijn nog wel duidelijk te herkennen. Direct achter het grafmonument van Atke van Douma ligt het prachtige grafmonument van Tammo Oomkens, dominee in Scharmer en zijn vrouw Anna Jacomina Basse, overleden op 3 april 1731. Ook dit monument moet gezien het jaartal, eerst wel in de kerk gelegen hebben. Vlak buiten de achterste heg van het kerkhof heeft van 1489 tot 1596 een klooster van de Orde van de Kruisheren gestaan. Bij het uitgraven van het water van de Borgmeren zijn een waterput en een zonnewijzer gevonden die beide tot het klooster moeten hebben behoord. In het Groninger Museum wordt nog een zegel van het Kruisherenklooster bewaard. Het klooster was gewijd aan de Heilige Helena, de moeder van Constantijn de Grote en waarvan gezegd wordt dat ze het kruis van Jezus gevonden zou hebben op haar reis naar het Heilige Land. Scharmer was destijds een belangrijk dorp. Ruim 100 jaar geleden had Scharmer meer inwoners dan Harkstede!

Grafsymbolen

Grafzerk van Mr. Joan Diderik Tresling. Op het Scharmer kerkhof komen veel grafsymbolen voor. Op de foto zien we de grafzerk van de eerder genoemde Mr. Joan Diderik Tresling versierd met diverse grafsymbolieken. Bovenin de grafzerk is het symbool van een ouroboros. Een ouroboros is een slang of een draak die zichzelf in zijn staart bijt en op die manier een eeuwige cirkel vormt. In de cirkel die de ouroboros vormt staat bij Joan Diderik Tresling vermeld: Hier rust Mr. Joan Diderik Tresling geb. 17 sept. 1799, Gest. 29 maart 1877; Sinds ….. 1846 weduwn. van Anna Sophia Wichers; Van 1824-1866 notaris te Scharmer. De ouroboros is omgeven door vier vlinders. De vlinder is het symbool van de onsterfelijke ziel. De cyclus rups, pop, vlinder staat symbool voor de drie stadia die de menselijke ziel doorloopt zijnde: het leven, de dood en de wederopstanding. Ook staat de vlinder symbool voor de kortstondigheid van het leven vanwege zijn teerheid en korte levensduur. Er staat een gevleugelde zandloper op afgebeeld. De zandloper geeft de tijdelijkheid aan van het leven. Bij deze zerk zijn de vleugels, die de tijdelijkheid nog versterken, van een vleermuis en een duif. De duif staat voor het goede (De dag) en de vleermuis voor het kwade (De nacht). Ook is er een symbool in uitgehouwen van een zeis. De zeis snijdt het leven af. Geheel rechts op de zerk wordt de vergankelijkheid uitgebeeld door een doodskop. Deze doodskop is het symbool van de kortstondigheid van het aardse leven. Onder deze symbolen staat de volgende vijfregelige tekst: Een vriend van het volk, en steun der kerk, in den geest van Math. 5 vs 8. Laat ons leven als hij; om zoo herdacht te worden als hij, door zijne dankbare kinderen.

Openingstijden
Zaterdag : 11.00 – 17.00
Zondag : niet geopend

Activiteiten
Rondleidingen

Deel dit monument

Adres

Hoofdweg 98, Scharmer

Openingstijden

za 14 sep. 11:00 - 17:00

Praktische informatie

Rondleidingen op zaterdag
bekijk alle monumenten in
Scharmer
Instagram
Hashtag #