Monument

Brugwachtershuisje

Adres

Korte Vest 2a, Gouda

Achtergrond informatie uitklap icoon

De bronnen zijn het niet eens over het bouwjaar van dit kleine, Goudse monumentje. Zowel 1871 als 1880 zijn er te vinden. In 2022 is het brugwachtershuisje helemaal opgeknapt en voorzien van een pilon. Op een foto uit 1900 is deze pilon nog te zien, maar op enig moment is dit dakornament verdwenen. De nieuwe pilon is vormgegeven naar deze foto.

Het gebouw
De architect is naar verluidt de gemeentelijke bouwmeester Burgersdijk. Het vierkante huisje is voorzien van een plat dak. Bij de beschrijving -gemaakt toen het in 1998 een monumentale status- kreeg, wordt vermeld dat er in het midden van het dak een vierkant element is gemetseld. Dat is wellicht de voet van de verdwenen pilon. In de jaren zeventig van de twintigste eeuw werd een verbouwing doorgevoerd. De deur werd verplaatst van de straatzijde naar de waterkant omdat er druk autoverkeer vlak langs het huisje liep. Het toilet dat er in de jaren zeventig in zat voor gebruik door de Goudse brugwachters, is in 2022 gesloopt. Nu is er binnen een tafel en stoel te vinden en (reserve)materiaal dat nodig is om de diverse bruggen in Gouda te openen en sluiten.

Het verhaal
De Kleiwegbrug was aanvankelijk een draaibrug. De brugwachters moesten niet alleen deze brug bedienen, zij kregen ook te maken met het verkeer. Vooral kinderen probeerde nog wel eens wat: tijdens het openen nog over de brug rennen of één voet zetten op de draaiende brug. De Goudsche Courant van 1931 meldt dat zo de voet van een jongen bekneld raakte. Ook ongeduldige volwassenen zorgden voor problemen. Zo klaagde een handelsreiziger in 1939 bij de directeur Gemeentewerken dat de brug ’s ochtends weer te laat open was gegaan zodat hij opnieuw niet zijn trein kon halen. De brugwachter had op zijn verzoek om haast te maken geantwoord: “dan moet je maar eerder uit je nest komen”.

Wist je dat?

Nadat in 1963 de draaibrug was vastgelopen werd de Kleiwegbrug in 1964 vervangen door de huidige hefbrug. De Kleiweg was vroeger veel langer en liep door naar Waddinxveen en Boskoop. De Bloemendaalseweg heette ook wel Bloemendaalse Kleiweg. De mare gaat dat vroeger de Kleiweg ook een scheidslijn vormde tussen twee Goudse binnenstadsdialecten. In het Huis van de Stad is in 2022 een bediencentrale gemaakt voor het op afstand bedienen van beweegbare bruggen in Gouda. Daar komt geen brugwachter ter plekke meer aan te pas. De Goverwellebrug is de eerste brug die vanaf april 2022 vanuit het Huis van de Stad wordt bediend. Ook voor de Steve Bikobrug wordt dit mogelijk. Daarna volgt de Haastrechtsebrug. Goudse brugwachters zijn geen vrijwilligers, maar hebben een betaalde (seizoens)baan.

Deel dit monument

Adres

Korte Vest 2a, Gouda

Achtergrond informatie

Type monument:
Industrieel erfgoed
Oorspronkelijke functie:
Brugwachtershuisje
Bouwperiode:
1880
Monument status:
Gemeentelijk monument
bekijk alle monumenten in
Gouda