Monument

De Moriaan

Adres

Westhaven 29, Gouda

Achtergrond informatie uitklap icoon

Het gebouw De Moriaan werd voor het eerst vermeld in 1513. Links van het pand bevond zich een zogenaamde osendrop: een ruimte tussen twee huizen die bestemd is om het regenwater af te voeren naar achtererf of straat. Dit pand had vermoedelijk oorspronkelijk een trapgevel. In 1617 kreeg het een nieuwe voorgevel in Hollandse Renaissancestijl. Deze staat er nu nog, zij het in gewijzigde vorm.

De gevel is ‘op de vlucht gebouwd’ en helt zo’n 75 cm naar voren ten opzichte van de begane grond. Dit diende vooral om de kwetsbare glazen puidelen met hun versieringen te beschermen tegen regen. Kenmerkend zijn de speklagen: afwisselende lage van baksteen en natuursteen. Ook de blokken en kopjes in de ontlastingsbogen boven de vensters zijn typerende stijlelementen.

In 1662 kreeg het winkelvoorhuis een rijk versierde houten binnenpui met vier vensters tussen vijf Korinthische pilasters, waardoor het daglicht doordringt tot in de binnenkamer. De hoeken tussen de boog boven de doorgang links zijn versierd met gesneden ranken van loofwerk. Het bovenstuk van de binnenpui is onderverdeeld in drie velden met maretakken, eikenloof en bloemfestoenen. De velden zijn van elkaar gescheiden door een guirlande. Al het houtwerk is gemarmerd. De suggestie van natuursteen is zover doorgevoerd dat boven de poort een sluitsteen met kopje is uitgesneden. Ook de achterkamer bevat fijn houtsnijwerk.

Gebruik
Tot 1605 huisvestte het pand de bakkerij De Twaelff Halff Maenen; daarna een kruidenier. Deze verkocht behalve kruiden en specerijen ook verfstoffen, medicijnen en levensmiddelen. De kruidenier liet in 1617 de nieuwe voorgevel optrekken en gaf het pand de naam In de Goecoop. De volgende eigenaar was verantwoordelijk voor de ingrijpende aanpassingen en de rijke versieringen uit 1662. Tegen het einde van de 17e eeuw kon men er kopen wat nog op de pui staal vermeld: tabak, koffy en thee. Uit die tijd stamde de gevelversiering van tabaksklossen: spoelen waar de tabaksbladeren omheen werden gedraaid, waarna ze werd fijngesneden. Het gevelbord met de pijprokende Moriaan dateert uit de 18e eeuw. Deze versieringen zijn op dit moment verwijderd maar hopelijk wel veilig gesteld voor de toekomst.

In 1920 kocht de gemeente de Moriaan. Een mislukte restauratie van de gevel uit 1926 werd in 1957 ongedaan gemaakt. Het baksteenfries werd aangevuld met een gevelsteen uit het museum. De steen werd oorspronkelijk gesierd door het jaartal 1617 en de reclamekreet: ´Loop, loop, dit is in de Goecoop.´ In 1936 kwam hier het Pijpen- en aardewerkmuseum de Moriaan. Na sluiting in 2008 was hier korte tijd het Nationaal Farmaceutisch Museum. Het pand is nu in gebruik als woonhuis.

Deel dit monument

Adres

Westhaven 29, Gouda

Achtergrond informatie

Type monument:
Woonhuis
Oorspronkelijke functie:
woonwinkelhuis
Bouwperiode:
voor 1513
Huidige functie:
woonhuis
Monument status:
Rijksmonument
bekijk alle monumenten in
Gouda