Monument

De PHV fabriek

Za
Het gebouw is zichtbaar vanaf de openbare weg in verband met covid-19

Adres

Vijgendam 13 a, Veenendaal

Openingstijden

za 12 sep. 10:00 - 16:00

Achtergrond informatie uitklap icoon

Als een van de laatste industriële gebouwen die doet herinneren aan de wolindustrie van Veenendaal is de PHV-fabriek vanuit cultuurhistorie van belang. De verscholen liggende voormalige fabriek aan de Vijgendam heeft door de jaren heen diverse bedrijven gehuisvest en werd de laatste jaren gebruikt als opslag en huisvesting voor een Veens kunstenaarscollectief. In 2016 heeft de gemeente de stap genomen om het pand aan te schaffen om het van sloop te behoeden. Inmiddels wordt de voormalige fabrieksterrein door Frank van Woerden bouw omgetoverd naar een hofje met 10 nieuwbouw starterswoningen en twee appartementen in het te renoveren garenmagazijn.

De oorsprong van de PHV in Veenendaal is terug te leiden naar de wolkammerij die in 1804 door Hendrik Heij werd opgericht. De PHV-fabriek aan de Vijgendam is gebouwd n de periode na de tweede wereldoorlog, als kousen- en tricotagefabriek onder de naam ‘PeHaVee’, oftewel Paul Heij Veenendaal. Op de karakteristieke schoorsteen van het garenmagazijn wordt de naam nog verder afgekort tot PHV. Om aan de ruimtebehoefte van de fabriek te voldoen is het gebouw in verschillende fasen gegroeid. Zo is in 1950 het magazijngedeelte aangebouwd en is er in 1955 de tot dan toe een bouwlaag tellende fabriek gedeeltelijk uitgebreid met een extra verdieping. Deze functionele groei van het gebouw is nog te herkennen in het verschil van kleur metselwerk tussen de begane grond en de eerste verdieping.
In de omgeving van de PHV zijn er ook woningen te vinden die vanuit de geschiedenis verbonden zijn met de PHV fabriek. Zo zijn de 7 rijwoningen aan het einde van de Vijgendam (nabij de Kleine Beer) in opdracht van de fabriek gebouwd om werknemers te huisvesten. En in de jaren ‘60 nadat de PHV Veenendaal had verlaten en de fabriek dienst deed als mantelfabriek is de woning rechts van de inrit naar de fabriek onderdeel geweest van het fabriekseigendom.

In de nieuwe situatie wordt het voormalige PHV terrein omgevormd naar de Paul Heijhof. Als industrieel erfgoed wordt het meest herkenbare gedeelte van de fabriek behouden. Dit betreft het twee verdieping tellende garenmagazijn dat wordt gekenmerkt door de schoorsteen met het opschrift PHV. Het garenmagazijn biedt plaats aan twee appartementen. Bij de renovatie is er gezocht naar de optimale balans tussen het erfgoed en de nieuwe functie met alle bijbehorende eisen betreffende duurzaamheid en comfort van dien. Zo worden de gevels waar kan in oude staat hersteld. Conservering van de gevels was hierbij een uitdaging aangezien er in de naoorlogse bouw van de fabriek niet kwalitatief de beste materialen waren toegepast. Mede hierdoor en om te kunnen voldoen aan de huidige energetische eisen zijn de kozijnen in het magazijn vernieuwd. Met de glasverdeling in de kozijnen is hierbij gezocht naar de uitstraling zoals deze van oudsher in de fabriek aanwezig is geweest.

Naast het garenmagazijn is een gedeelte van de voormalige fabriek gesloopt om ruimte te bieden voor 10 starterswoningen. Deze woningen worden gesitueerd middels het rug aan rug principe, waarbij het bouwblok 5 woningen breed is. In hun architectuur grijpen de woningen terug op karakteristieke eigenschappen van de voormalige fabriek. Zo is de baksteenkeuze en de kozijnen verdeling afgestemd op de vormentaal van het garenmagazijn en komen ook in de nieuwe woningen betonnen accenten terug rondom de ramen. De starterswoningen zijn gebouwd als sociale koopwoningen, een sociaal initiatief vanuit de gemeente dat je op meer plekken in Veenendaal ziet terugkomen. Door voor de woningen een aantal spelregels op te stellen, zoals bijvoorbeeld een inkomensgrens te stellen aan potentiële kopers, wordt er de kans geboden aan starters op de woningmarkt om in te stappen.

Deel dit monument

Adres

Vijgendam 13 a, Veenendaal

Openingstijden

za 12 sep. 10:00 - 16:00

Achtergrond informatie

Type monument:
Woonhuis
Oorspronkelijke functie:
Fabriek
Bouwperiode:
1950
Huidige functie:
Woningen
bekijk alle monumenten in
Veenendaal
Instagram
Hashtag #openmonumentendagveenendaal