Monument

Goudse Kegelbaan

Adres

Spieringstraat 2, Gouda

Praktische informatie

De Goudse Kegelbaan ligt achter de bebouwing van de Spieringstraat. Het gebouw is bereikbaar via het poortje en bruggetje bij Spieringstraat 2.

Achtergrondinformatie uitklap icoon

Jaartallen
Tot 1911 was op deze plaats, in de tuin van Sociëteit De Réunie, een kolfbaan gevestigd. Deze baan werd tussen 1829 en 1832 aangelegd en was waarschijnlijk overdekt. Tussen 1880 en 1885 is de kolfbaan uitgebreid met een aanbouw voor een kegelbaan. Beide sporten werden simultaan in hetzelfde gebouw gespeeld. In 1911 vond er een grote verbouwing plaats. De kolfbaan werd gesloopt. Daarvoor in de plaats kwam een nieuw kegelhuis, even groot als de voormalige kolfbaan.

Na die tijd zijn er diverse moderniseringen geweest. Zo werd in 1947 een houten buitenwand vervangen door een stenen muur en is in 1984 het interieur ingrijpend gemoderniseerd.
In 1997 zijn de kegelbanen vernieuwd met o.a. een volautomatische kegelopzetmachine, een touwontwarringsmachine, een ballenlift, ballenbok met ingebouwde ballenrem en een modern bedieningspaneel. Voor die tijd werden de kegels rechtop gezet door kegeljongens.

Het verhaal
Kegelen wordt gespeeld op een smalle baan van 20 meter lang en 30 cm breed. Aan het einde staan 9 kegels. De opstelling is in ruitvorm (bij bowlen is dat een driehoek). In het midden van de ruit op het kegelplateau staat de koningskegel opgesteld. Voor een topscore moeten alle kegels in één keer worden omgegooid. Er wordt gespeeld met ballen van verschillende grootte en gewicht die slechts één gat hebben voor de duim (bij bowlen zijn dat 3 gaten).

Kegelen is vermoedelijk één van de oudste sporten in Europa. Uit archieven blijkt dat reeds in de 12e eeuw het kegelspel werd gespeeld. Toen was het niet zozeer een sportieve krachtmeting, maar veel meer zakelijke wedijver. Het leidde tot veel onenigheid en ruzie. Het leek meer op een gokspel en menigeen heeft hiermee grote geldbedragen verloren.
In kloosters was het kegelspel ook populair. De koningskegel werd gezien als ‘het kwade’ en die moest worden verbannen door juist deze kegel om te werpen.
In de 17e eeuw begon het kegelen een volksvermaak te worden. Daarnaast was kegelen in hofkringen zeer populair. Koning-stadhouder Willem lll liet op Paleis Het Loo een kegelbaan aanleggen.
Vanaf de 19e eeuw werd kegelen steeds meer een sportieve uitdaging, inclusief wedstijden in sociëteitsverband. In Gouda werd in 1885 de Goudsche Kegelclub opgericht.

Weetjes
Het kolven is een spel waarbij men met een slaghout, kliek genaamd (een soort hockeystick), , een bal tegen een paal moet slaan. Op schilderijen is te zien dat er ook kolf gespeeld werd op het ijs.
Tegenwoordig zijn er nog zo’n 30 kolfverenigingen met in totaal ongeveer 600 leden.

Diverse uitdrukkingen komen voort uit het kolfspel, zoals:
* Dat is een kolfje naar mijn hand
* De eerste klap is een daalder waard
* Paal en perk stellen

Deel dit monument

Adres

Spieringstraat 2, Gouda

Praktische informatie

De Goudse Kegelbaan ligt achter de bebouwing van de Spieringstraat. Het gebouw is bereikbaar via het poortje en bruggetje bij Spieringstraat 2.

Achtergrondinformatie

Type monument:
Monument van ontspanning
Oorspronkelijke functie:
Kegelbaan
Bouwperiode:
1911
Huidige functie:
Kegelbaan
bekijk alle monumenten in
Gouda