Eysingahuis

Hessel Vegilin van Claerbergen (1655-1715) verkreeg het Eysingahuis aan het eind van de 17e eeuw. Hij had sterke banden met het stadhouderlijk huis en stond op vertrouwelijke voet met Maria Louise. Van Claerbergen was aanvankelijk grietman en zal het huis aan de Turfmarkt vooral als logeeradres hebben gebruikt in zijn functie van volmacht naar de Staten van Friesland. Na zijn terugtreden als bestuurder in 1707 breidde hij zijn pied-à-terre uit met aangrenzende panden aan de Koningsstraat en Voorstreek. Zijn zoon Johan (1690-1773), die onder meer gedeputeerde en afgevaardigde naar de Staten-Generaal was, gebruikte het huis eveneens als zijn onderkomen in de Friese hoofdstad. De familie Van Eysinga behoorde tot de absolute top van de Friese elite, Frans Julius Johan was een van de rijkste Friezen van zijn tijd. Hij ging voort met de complexvorming waarmee zijn grootvader een begin had gemaakt, maar het lukte hem aanvankelijk niet het pand op de hoek van de Turfmarkt en Koningsstraat te verwerven.

In het hoekpand Turfmarkt-Koningsstraat woonde vanaf de vroege jaren 1770 uitgever Johannes Seijdel. Hij had uitgesproken patriottistische denkbeelden. Die was niet bereid om zijn hoekpand aan een \\’orangist\\’ te verkopen.

Rond 1780 begon Van Eysinga zijn bezit te verbouwen tot een L-vormig bouwwerk. Hij ging er bij het ontwerp kennelijk van uit dat hij het hoekpand alsnog zou weten te kopen, want nadat zulks in 1797 daadwerkelijk gebeurde, werd het grotendeels gesloopt en aansluitend bij de nieuwbouw herbouwd. Dat gebeurde op zo’n manier dat alleen de geoefende ogen van deskundigen verschillen opmerken tussen het oudere en het jongere bouwdeel. (Het ‘oude’ hekwerk verschilt in details van het nieuwe om een voorbeeld te noemen.)

Zo ontstond een blokvormig huis bestaande uit een souterrain, een hoge bel-etage en een verdieping. In het Eysingahuis is de Lodewijk XVI-inrichting echter als het ware gefossiliseerd: het Friesch Genootschap nam het gebouw in de negentiende eeuw in gebruik als museum en handhaafde diverse vertrekken in hun bestaande toestand. Sinds 2014 is het Eysingahuis in het bezit van de Vereniging Hendrick de Keyser die het behoud van historisch of architectonisch waardevolle huizen als belangrijkste doelstelling heeft.

TypeWoonhuis
SubtypePatriciërswoning
StatusRijksmonument
Oorspronkelijke functieMuseum
Huidige functiewoonfunctie
  • Delen via 

Algemene informatie

Plan mijn route >>

Adres
Koningsstraat 1
8911KV Leeuwarden

Openingstijden
10.00 - 17.00 uur