In Haarlem zijn verschillende type molens te vinden. Deze historische monumenten worden onderhouden, maalvaardig en draaiende gehouden door de (vrijwillige) molenaars van Stichting Molens Zuid-Kennemerland.

Kennis van het weer, de bodem, de waterstand, de techniek van de molen of de verwerkte producten. Als molenaar moet je over al deze kennis beschikken. Tegenwoordig zijn er nog maar enkele beroepsmolenaars in Nederland, meestal is het molenaarsambacht een hobby. Vrijwillige molenaars doen hiervoor een opleiding bij het Gilde van Vrijwillige Molenaars om het veilig bedienen van de molen mogelijk te maken. Een klap van een molenwiek of een hand tussen een tandwiel is namelijk een reëel gevaar.

In Haarlem is de Stichting Molens Zuid-Kennemerland actief. Deze stichting functioneert als netwerk en moleneigenaar van molen De Adriaan, De Eenhoorn, De Veer, De Hommel, De Vijfhuizer Molen en de Molen van de Schoterveenpolder. Om deze koren-, zaag- en poldermolens te bedienen, worden er speciale eisen gesteld aan het vakmanschap van de molenaar.

KORENMOLEN
Om op ordentelijke wijze meel uit het graan te malen, zoals gebeurde bij korenmolen De Adriaan, moet de molenaar de molen op een stabiele snelheid laten draaien en zorgen voor een constante graantoevoer. Ook is het van belang de afstand tussen de liggende, stilstaande molensteen en de daarover heen liggende, draaiende molensteen te reguleren om het meel de juiste fijnheid te geven. Met behulp van een zeefmolen, een zogeheten ‘buil’, kan de molenaar het volkorenmeel verwerken tot bloem.

ZAAGMOLEN
In zaagmolen De Eenhoorn werden uit bomen planken en balken gezaagd. De houtzaagmolenaar selecteerde geschikte bomen om de beste planken en balken van te zagen en maakte een zaagplan. De bomen werden via het water – het Spaarne – aangevoerd. In het naast de molen gelegen ‘balkengat’ werden de bomen opgeslagen totdat ze rijp waren om te zagen. Molen De Eenhoorn is een van de slechts vijf zogeheten paltrokmolens in Nederland. Dit is een type houtzaagmolen dat in zijn geheel in de wind gedraaid kan worden.

POLDERMOLEN
De Veer, de Hommel, de Vijfhuizer Molen en de Molen van de Schoterveenpolder zijn van oorsprong poldermolens. Deze molens pompten het water vanuit de polder in de afwateringkanaal en zorgden op die manier dat de polder voldoende droog bleef. In plaats van een product te verwerken, dienden deze molens voor het bereiken van een gewenste waterstand. Het molenaarsberoep verschilt op de poldermolen daardoor wezenlijk van dat van de molenaar op een ander soort molen. Poldermolenaars zijn in dienst van het waterschap terwijl andere molenaars vaak als ondernemer optreden.

“ALS MOLENAAR MOET JE BESCHIKKEN OVER VEEL KENNIS OVER DE MOLEN.”