In 1938 kreeg de tuin- en landschapsarchitect John Bergmans opdracht van de Staatsmijnen voor het ontwerp van de tuin. Rond een kledingbedrijf is een rotsmuurtuin ontworpen, die door middel van een verbindingspad om de begraafplaats heen leidde naar het tweede ontwerp: de Engelse landschapstuin. In deze landschapstuin werden door Bergmans ook een vijver en een vaste plantenborder opgenomen. In zijn beplantingsschema’s hield Bergmans rekening voor de opbouw van een rijk, botanisch plantenassortiment. Hij ontwierp de tuin zodanig dat er ‘doorkijkjes’ zouden ontstaan, die de bezoeker het gevoel moesten geven dat de tuin groter was
dan in werkelijkheid. In 1945 ontwierp Bergmans de kinder-speelplaats en nadat in 1950 door de parochie een stuk grond werd afgestaan, werden beide gedeelten geheel in het ontwerp van de landschapstuin opgenomen. Het in 1950 geschonken paviljoen (ontwerp van Woningbeheer der Staatsmijnen), door Bergmans oorspronkelijk gepland bezijden de hoofdpoort, werd op verzoek in 1952 geplaatst bij het kruispunt St. Hubertuslaan/Singelweg (het paviljoen is ook nu nog in de tuin in gebruik: het huidige “theehuisje”). De tuin is sedert 1998 een Provinciaal Monument en sinds november 2000 een Rijksmonument, vanwege “de cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een culturele en sociaal-economische ontwikkeling.
De Botanische Tuin Kerkrade is één van de 27 officiële museale botanische tuinen van Nederlanden de enige in Limburg. De collectie is rijk en gevarieerd en bestaat grotendeels uit planten en bomen uit de gematigde windstreken. De tuin is voor iedereen, of het nu leken, liefhebbers of deskundigen betreft, even interessant.
De bomen-collectie kan zonder meer bijzonder worden genoemd. De kleine kas herbergt droogteplanten uit Zuid-Afrika en Madagaskar. De Madagaskar-collectie is uniek in Nederland. De ontstaansgeschiedenis, het mijnverleden, de inbreng van ontwerper John Bergmans en de huidige staat van de hortus dragen bij tot een hoge waardering door de bezoekers. De tuin – met zijn levende plantencollectie en zijn bijzondere ontstaansgeschiedenis – is een erkend museum en een rijksmonument.