Staverse Jol

Piety & Staverse Jol

“Alles wat bij de schepen komt kijken spreekt me aan. Ze zijn prachtig om naar te kijken én ze zijn functioneel.” Piety Bouma is secretaris van de Stichting De Staverse Jol  en vervult zo een belangrijke rol in het behouden van de laatste originele vissersschepen uit de tijd van de zeilende visserij op de Zuiderzee en zorgt dat zij blijven drijven voor toekomstige generaties.

Authentiek zeilen
De Staverse jol is een zes meter lang houten vissersscheepje uit de 17e eeuw. Toen de regering in 1891 besloot om de Zuiderzee af te sluiten met een dam, werd de toekomst van de vissers onzeker. Veel van hen gingen daarom op zoek naar ander werk en veel van deze jachtjollen werden aan particulieren verkocht voor de pleziervaart. Hierdoor zijn er weinig originele jachtjollen. Piety Bouma zet zich via de stichting ‘De Staverse jol’ in voor het behoud van de originele jachtjollen. 

Piety Bouma
Annejet Brandsma jol friesland
Staverse jol
Staverse jol

De geschiedenis van de jachtjol
De Staverse jachtjol heeft een lange geschiedenis verbonden met de Zuiderzee, visserij en Stavoren. Het eerste schip werd gebouwd door Roosjen uit Stavoren, voor de plaatselijke aalvisserij. De gebroeders Wildschut uit Gaastmeer breidden het originele ontwerp uit en bouwden in 1883 een kajuit op de boot, de zogeheten jachtjollen. 

Op vakantie met de staverse jol
De familiegeschiedenis van Piety Bouma is nauw verweven met de staverse jollen. Zo visten haar beide opa’s met deze schepen op de Zuiderzee. Ook haar vader was dertig jaar lang de eigenaar van een staverse jol, de ST48 gebouwd in 1894. Piety ging geregeld samen met haar ouders en zus met de jol op zeilvakantie. De familievakanties met dit houten schip waren niet bepaald luxueus: Zo’n schip is niet gebouwd en ingericht voor een langdurig verblijf. Bijvoorbeeld sliepen mijn zus en ik in het vooronder, het enige overdekte deel in de punt van het schip. Daarboven spanden we een dekzeiltje en daar sliepen mijn ouders dan onder. Dat was wel heel knus. Het was een soort van kamperen op het water.” Ook het zeilen met de staverse jol vraagt veel inspanning, kennis en kunde, het schip heeft namelijk geen motor. 

Stichting De Staverse Jol
Het onderhoud van een jol is een ingewikkelde en tijdrovende klus: je moet je hout van teer voorzien, of tegenwoordig met lijnolie. De katoenen zeilen moet je tanen anders gaat het rotten en schimmelen.” Het onderhoud is ook een dure aangelegenheid. Hierdoor kwam de vader van Piety in 2012 op het idee om de Stichting De Staverse Jol op te richten. Het lukte mijn vader om een aantal mensen bij elkaar te verzamelen waarmee hij samen de stichting oprichtte. Vervolgens schonk hij zijn jol aan de stichting en werd het mogelijk om subsidie aan te vragen en fondsen te werven om de ST48 te restaureren en te onderhouden.” Kort daarna ontstond het plan om op deze manier meerdere klassieke schepen te onderhouden en restaureren.

Piety nam het stokje van haar vader over en is nu de secretaris van de stichting. Alles wat bij de schepen komt kijken spreekt me aan. Ze zijn prachtig om naar te kijken én ze zijn functioneel. Tegenwoordig worden dingen gemaakt omdat ze mooi zijn en ons een prettig gevoel geven. Maar in die tijd werd alles met de hand gemaakt en had het ook allemaal een functie, er was niks overbodig.” Een belangrijke doelstelling is om jongeren te betrekken bij de stichting. Zo zorgt de afdeling ‘Jonge Vissers onder Zeil’ voor het onderhoud van twee staverse jollen. Ook wordt er ieder jaar met de schepen op duurzame en traditionele wijze gevist op het IJsselmeer. De stichting vervult nu een belangrijke rol in het behouden van de laatste originele vissersschepen uit de tijd van de zeilende visserij op de Zuiderzee en zorgt dat zij blijven drijven voor toekomstige generaties. 

Door: Smita James van my daily shot of culture