Het peilhuisje in Herwijnen is het enige bewaard gebleven peilschrijverstation in Nederland. Het werd in 1874 gebouwd en is tot 1 april 1989 in gebruik geweest. Toen nam de computer de registratie van de waterstanden over. In het peilhuisje staat een peilschrijver. Een instrument, verrassend van eenvoud. De techniek dateert uit 1926, de laatste keer dat het instrument werd aangepast. Het is (alweer) de enige nog in tact gebleven peilschrijver van het land. Mochten ooit de computers uitvallen, dan kan de peilschrijver in Herwijnen de metingen onmiddellijk overnemen.

De rijkswaterwaarnemer (of peilschaalwaarnemer) was de man of vrouw die elke morgen om acht uur precies een bezoek bracht aan het peilhuisje om de waterstanden af te lezen en vast te leggen.

De bekendste was mevrouw Cornelia Eeuwijk uit Vuren. Van 1910 tot 1950 wandelde ze elke dag naar Herwijnen voor het registreren van de waterhoogten. Even later konden schippers en dijkbewoners haar bevindingen beluisteren in de vaste radiouitzending ‘hier volgen de waterhoogten van vanmorgen negen uur’. Toen mevrouw Eeuwijk ermee ophield was ze 85 jaar.

De laatste rijkswaterwaarnemer was Wim de Fockert uit Herwijnen. Dertig jaar lang bezocht hij stipt elke morgen het peilhuisje.