Fotograaf: Matzy van Harten
Monument

Kerktoren Hervormde Kerk Streefkerk

Za

Adres

Kerkstraat 38, Streefkerk

Openingstijden

za 12 sep. 10:00 - 16:30

Achtergrondinformatie uitklap icoon

Een bekend spreekwoord zegt: ,,Hij hoort de klok wel luiden maar hij weet niet waar de klepel hangt”.

Er zijn verschillende visies wat betreft de gewoonte van het klokluiden. De gewoonte van het klokluiden blijkt van plaats tot plaats te verschillen wat betreft het tijdstip van luiden. Algemeen is het luiden voor de kerkdienst, met als doel het oproepen tot het gaan naar dé kerk. Hier duidt het opschrift op dat op de grote klok van de Staphorster kerk staat: „Ick roep iedereen, hier in t” algemein, tot een heilig werck. Hier in Godes kerck en in de tijt van noodt, en bij ”s mensen doodt”. Nu weten we meteen twee gelegenheden waarbij de klok wordt geluid.  Het betreft een melding van de tijd van “noodt” voor het klokluiden. Onder nood moeten worden verstaan oorlog, watersnood, brand e.d. Bij brand heeft de kerkklok’ in vroeger dagen zeker een functie gehad. Er zijn zelfs gevallen bekend waar de brandspuit in de kerktoren stond.
Dat “bij ”s mensen doodt” de klok wordt geluid is wel algemeen bekend. Voornamelijk daar waar het kerkhof, de begraafplaats, bij de kerk ligt. Hierbij komen plaatselijk ook nog wel verschillen voor. In sommige gevallen is het de taak van de buren van de overledene om voor en na de begrafenis de klok te luiden. Er zijn plaatsen waar verschil in luiden is bij een overleden man of vrouw. Het doel van het luiden voor de begrafenis is de mensen op hun vergankelijkheid te wijzen.

Een heel andere visie hierop is dat het luiden van de klok bij begrafenissen een heidense-oorsprong heeft. Men meende door het luiden van de klok de geesten te moeten verdrijven en in de war te brengen. Hiermee samen hangt de gewoonte om schilderijen en spiegels om te keren als iemand was overleden. Ook werden dan de gordijnen vervangen door witte lakens.
De kerkklok was in vroeger dagen eigenlijk het enige communicatiemiddel. Daarom wordt het luiden van klokken ’s morgens, ’s middags en ’s avonds (de tijd verschilt plaatselijk) toegeschreven aan het begin of het einde van de werkdag en het tijdsein van eten. Hierbij wordt vooral gedacht aan kinderen en voor de ouderen in de tijd dat een pols- af zakhorloge nog zeldzaam was. Dat bij de geboorte van een prins of een prinses de klok geluid werd is ook vrij algemeen. Gebleken is dat tijdens de laatste wereldoorlog veel gebruiken en gewoonten van het klokluiden zijn afgeschaft.

Echter in Streefkerk luidt de kerkklok nog steeds om 08.00, 12.00 en 20.00 uur. Dit is van april t/m september.

Van oktober tot en met maart luidt de klok alleen om 12 uur. Het verhaal gaat dat dit  was omdat dit de periode was waarin sprake kon zijn van overstromingsgevaar. In dat geval zou de klok luiden als noodklok en voorkomen moest worden dat de inwoners dat luiden niet als noodsignaal zouden onderscheiden

Nog wat feiten m.b.t. de Streefkerkse klok:

Streefkerk kreeg zijn eerste luidklok in 1638. Tijdens de kerkbrand in 1914 is die naar beneden gestort en gescheurd. Hij is omgesmolten en opnieuw gegoten. In 1943 is hij door de Duitsers uit de toren geroofd en omgesmolten tot oorlogstuig. De huidige luidklok dateert van 1949.

Voor de mensen die inmiddels de klepel van het klokluiden weten te hangen kan nog vermeld worden dat onderscheid moet worden gemaakt tussen luiden en kloppen. Bij het luiden raakt de klepel de klok aan beide kanten, bij het kloppen slechts aan één kant.

Deel dit monument

Adres

Kerkstraat 38, Streefkerk

Openingstijden

za 12 sep. 10:00 - 16:30

Achtergrondinformatie

Type monument:
Religieus erfgoed
Oorspronkelijke functie:
kerktoren
Bouwperiode:
1916
Huidige functie:
kerktoren
bekijk alle monumenten in
Streefkerk