Wie in Andijk iets met geschiedenis of erfgoed doet, komt al snel de naam Jos Kuin tegen. Al jaren is hij actief bij Oud-Andijk en ook binnen het comité van Open Monumentendag zet hij zich met veel enthousiasme in. Niet omdat het moet, maar omdat hij het belangrijk vindt dat mensen kunnen blijven zien, horen en ontdekken welke verhalen er achter monumenten en historische plekken schuilgaan. “Ons erfgoed moeten we koesteren,” zegt Jos. “Mensen die Open Monumentendag bezoeken, vinden het altijd erg leuk. Daarom vind ik dat het nog jaren moet blijven bestaan.”
Voor Jos is organiseren bijna vanzelfsprekend. “Het zit in mijn aard om dingen te organiseren,” vertelt hij. “Ik vind het leuk om bij mensen langs te gaan en ze enthousiast te maken om met hun monument mee te doen aan Open Monumentendag.” Volgens hem valt de tijd die het kost uiteindelijk mee, zeker als je ziet hoeveel plezier bezoekers eraan beleven. Toch ziet Jos ook een uitdaging. Het is niet altijd eenvoudig om opvolging te vinden. Veel erfgoedorganisaties draaien op vrijwilligers, en nieuwe mensen zijn hard nodig om het werk voort te zetten. Juist daarom vindt hij het belangrijk om de verhalen levend te houden en zoveel mogelijk mensen erbij te betrekken.
Trots op de geschiedenis van Andijk
Jos spreekt met zichtbare trots over de geschiedenis van Andijk. “Die is echt bijzonder,” zegt hij. “Er is hier veel ondernemersgeest. Er is zoveel opgezet en uitgegroeid.” Hij noemt onder andere de zaadteelt en de bollenteelt, bedrijfstakken die belangrijk zijn geweest voor de ontwikkeling van het dorp en de omgeving. Maar Andijk is ook gevormd door het water. De bijna-watersnood van 1916 maakte diepe indruk op het dorp en zijn bewoners. De Omringdijk werd daarna aangepast en bijna 300 woningen werden afgebroken of verplaatst. Sommige huizen werden zelfs letterlijk verrold. Ze staan bekend als de wandelende huizen van Andijk.
“Tot 1916 woonde iedereen aan de dijk,” vertelt Jos. “Daarna is alles meer landinwaarts geplaatst.” Het verhaal laat volgens hem goed zien hoe veerkrachtig de bewoners waren. Na dreiging en verlies werd er opnieuw gebouwd, aangepast en vooruitgekeken.
Van Proefpolder tot drinkwater
Ook de Proefpolder noemt Jos als een bijzonder voorbeeld van vooruitstrevend denken. In deze polder werd onderzocht hoe zout water zo snel mogelijk kon worden omgezet in zoet water. Die kennis was van groot belang voor de ontwikkeling van nieuw land. Door de proef kon de uitgifte van gronden in de Wieringermeer sneller plaatsvinden.
Ook wijst Jos op de ontwikkelingen rond het waterwinstation van PWN. Daar wordt IJsselmeerwater op bijzondere wijze gezuiverd tot drinkwater. Ook dat past volgens hem bij het verhaal van Andijk: een dorp dat voortdurend met water te maken heeft gehad en steeds oplossingen weet te vinden.
Erfgoed zichtbaar maken
Voor Jos draait Open Monumentendag niet alleen om oude gebouwen. Het gaat om verhalen, bewoners, vakmanschap, ondernemingszin en de manier waarop dorpen omgaan met verandering. Monumenten maken die geschiedenis tastbaar. “Als mensen iets kunnen zien en horen, gaat het leven,” zegt hij. “Dan ontdek je pas hoeveel er achter een gebouw of plek schuilgaat.”
Met zijn inzet hoopt Jos dat bezoekers tijdens Open Monumentendag niet alleen genieten van mooie panden en bijzondere locaties, maar ook met andere ogen naar hun eigen omgeving gaan kijken. Want erfgoed is niet iets van vroeger alleen. Het is iets wat je samen bewaart voor later.
