Op loopafstand (500m) van Museum De Proefkolonie vind je de historische tramloods (1920). De locatie was destijds een belangrijk onderdeel van de tramlijn Steenwijk – Oosterwolde (NTM: 1913 – 1963). In deze halve eeuw heeft de tramlijn een essentieel onderdeel uitgemaakt van de logistieke en sociale verbinding van het buitengebied Drents-Friese grens en van de koloniedorpen Frederiksoord en Wilhelminaoord. De tramlijn legde bovendien een essentiële verbinding met het rietvlechtdorp Noordwolde.
De tramloods diende als administratiekantoor voor de NTM en was instrumenteel in het vervoer van personen en goederen van en naar de Koloniën.
Vanaf de oprichting in 1818 leefden kolonisten van de Koloniën van Weldadigheid planmatig geïsoleerd van de rest van de samenleving. Het doel hierachter was hen gecontroleerd te heropvoeden. Het zonder toestemming verlaten van de Koloniën was verboden; er waren eigen winkels en koloniegeld, scholen en werkplaatsen. Halverwege de negentiende eeuw viel het laatste contact met omliggende dorpen weg door de bouw van eigen koloniekerken. De Koloniën probeerden geheel zelfvoorzienend te leven, hoewel in de praktijk nog vaak hulp van buitenaf nodig was en kolonisten vaker reisden dan strikt genomen mocht. Pas vanaf de aanleg van de tramlijn in 1913 kwam er een eind aan deze eilandwerking en werd het weer normaler om contact met de buitenwereld te hebben. Met de komst van gemotoriseerd vrachtvervoer en auto’s in de jaren 1960 viel het doek voor de tramlijn en betraden de koloniedorpen, die enkele decennia eerder al administratief waren genormaliseerd, de ‘gewone wereld.’
De expositie ‘Retour Maatschappij | Mobiliteit in de Koloniën van Weldadigheid’ wordt inzicht gegeven in de moeilijkheden met het transport van duizenden kolonisten van en naar de Koloniën in een tijd van zandpaden en handgegraven kanalen, de rol die transport- en communicatie-innovaties daarin hebben gespeeld en de implicaties voor sociale mobiliteit.
Exclusief voor Open Monumentendag is de loods en de expositie tijdens Open Monumentendag in Westerveld gratis te bezoeken.
Er is kleinschalige horeca aanwezig.
