De Stadswerf Koningspoort is een scheepswerf waar erfgoedschepen nog altijd uit het water gehaald worden voor onderhoud, reparatie of restauratie. De werf is wekelijks in gebruik door een ander erfgoedschip en vormt daarmee een levend decor van historische scheepvaart en oude ambachten.
De werf ligt op de zogeheten Koningsdam, die in 1963 werd aangelegd ter afsluiting van de monding van de Rotte, als onderdeel van de Deltawerken. Hiermee kwam een eind aan de eeuwenoude toegangspoort waardoor Rotterdam haar welvaart binnenkreeg. Op de plek van de voormalige Koningsbrug met de vier leeuwen werd in 1983 begonnen met de herontwikkeling van het gebied. Architect Piet Blom ontwierp de iconische kubuswoningen, en om de Oude Haven aantrekkelijk te maken, werd het ligrecht aan erfgoedschepen onder gunstige voorwaarden aangeboden.
In datzelfde jaar werd een scheepshelling uit 1930, afkomstig uit Groningen, naar Rotterdam gehaald, evenals een mobiele, elektrische werfkraan uit 1915. Deze kraan – de oudste nog werkende werfkraan van Nederland – rijdt op rails en wordt dagelijks gebruikt om onderdelen als masten, zwaarden en ijzeren platen te verplaatsen. De scheepshelling en kraan vormen samen met het terrein een unieke onderhoudsfaciliteit voor de erfgoedschepen die het havengebied zijn historische uitstraling geven.
Op de werf staan diverse oude machines en gereedschappen die vroeger werden gebruikt voor het bewerken van ijzer en staal. Ambachten als smeden, lassen en klinken worden hier nog steeds in de praktijk gebracht. Tijdens Open Monumentendag worden deze technieken gedemonstreerd en kan het erfgoedschip dat dan op de helling ligt bezocht worden.
In 1983 werden er ook een stenen werfhuis/smederij en een houten houtloods gebouwd, beide in de stijl van een vissershaven uit de jaren 1920. De werf wordt sinds 2020 beheerd door de stichting Stadswerf Koningspoort, die grotendeels draait op vrijwilligers en semi-vrijwilligers, met steun van de Vrienden-van-de-Koningspoort. De gemeente had de werf in 2019 gesloten, maar dankzij burgerinitiatief kon deze behouden blijven.
Evenementen en buurtkeuken
Om de exploitatie sluitend te maken, wordt het terrein verhuurd voor uiteenlopende evenementen zoals de Memorial Sloepen Race, de Eureka Kennismakingsweek van het RSG en de MaasRace tijdens de Wereldhavendagen. Daarnaast zijn er mogelijkheden voor kleinere bijeenkomsten, zoals vergaderingen, diners en filmvertoningen in de tjalk Krimpenerwaard uit 1891, gebouwd in Rotterdam bij werf Kalkman te Kralingsche Veer. Voor groepen van 30 tot 100 personen zijn er faciliteiten beschikbaar met bar, barbecue en houtoven voor feestelijke gelegenheden zoals verjaardagen of familieborrels. Elke dinsdag verzorgt de KoningsKeuken een eenvoudige, betaalbare maaltijd voor bewoners van de schepen (‘liggers’) en omwonenden.
Tot slot biedt horecavoorziening WERF een sfeervol terras en aangenaam restaurant voor bezoekers van deze unieke plek in hartje Rotterdam
Programma
Tijdens de OMD zijn op de Koningspoort en in de Oude Haven de volgende zaken te doen:
1. FreeRunners demonstraties op de Stadswerf Koningspoort
2. Bezoek aan erfgoedschip op de scheepshelling van de Stadswerf Koningspoort
3. Bezoek aan erfgoedschepen in de Oude Haven
4. Rondvaarten door de erfgoedhavens
5. Demonstraties ambachten (smeden, klinken, houtbewerking, etc) op de Koningspoort
6. Demonstraties zandlossen uit een ijsselaak (1910), op de Gelderse Kade
7. Manshoge scheepsmotoren draaien op de wal
8. Rondleidingen over de Stadswerf Koningspoort
9. Rondleidingen rond de Oude Haven
10.Rondleidingen naar het dakterras op het Witte Huis
11. Informatie stand van het historisch Waterstad Genootschap
12.Historische films over Rotterdam en de havens
13.Grote curiosamarkt met kramen langs de hele Gelderse Kade
14.Antieke ijscokar op de Stadswerf Koningspoort
15.Live muziek
16.Werfcafé met terras rond het brugwachtershuisje
17.Werfcafé met terras langs de FreeRunners, met snackbar onder de Tjalk
18.Terras bij de zandlosdemonstraties op de Gelderse Kade
Kijk voor het volledige programma in dit monument, de juiste openingstijden en het reserveren van activiteiten en tours op www.omdrotterdam.nl.
