Het Westfries Archief is de regionale bewaarplaats van archieven uit de zeven Westfriese gemeenten. Hoewel het gebouw zelf geen monument is, speelt het een onmisbare rol bij het onderzoek naar en behoud van het regionale erfgoed. Hier worden duizenden historische documenten, kaarten, foto’s en bouwtekeningen bewaard, waaronder belangrijke bronnen over monumenten, historische gebouwen en hun bewoners.
Het huidige gebouw werd in 2006 gerealiseerd naar ontwerp van Emile Witlox (ONX Architecten). Door de ligging aan de Provincialeweg en de opvallende rode kleur is het een markante verschijning. De kern van het gebouw bestaat uit betonnen depots waarin de archieven veilig worden bewaard. Daaromheen is een grote glazen stolp geplaatst met werk-, studie- en publieksruimten. Het interieur is ruimtelijk en transparant van opzet. Aan de buitenzijde zijn de ramen versierd met oude lettervormen en de wapens van de Westfriese gemeenten.
Wie onderzoek doet naar een monument, woning, familie of buurt, komt al snel terecht bij het Westfries Archief. Achter de opvallende architectuur gaan documenten schuil die het verhaal van West-Friesland vertellen. Het gebouw mag dan nog jong zijn, het heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een belangrijk cultureel baken in de regio. Wie weet is dit bijzondere ontwerp zelf ooit een monument in de toekomst.
