Stap op de fiets en ontdek hoeveel geschiedenis er verscholen ligt in Nieuwegein. Deze 25 kilometer lange route is zelfstandig te fietsen en voert u in circa 4 uur tijd door verschillende delen van de stad en leidt u langs verschillende erfgoedlocaties in Nieuwegein.
De route start vanaf het plein bij de Nicolaaskerk (Utrechtsestraatweg 7). Vanaf hier fietst u via de Herenstraat door het oude Jutphaas langs verschillende erfgoedlocaties richting Vreeswijk. De route voert u langs bijzondere plekken als Kasteel Oudegein, de Museumwerf, het oude dorp Vreeswijk, Fort Vreeswijk en verschillende historische boerderijen, kerken en gebouwen. Op sommige plekken is het erfgoed nog duidelijk herkenbaar, op andere plekken heeft een gebouw of plek in de loop der tijd een geheel nieuwe bestemming gekregen. Aan de hand van deze route wordt duidelijke hoe Nieuwegein in de loop van de tijd steeds verandert en hoe historische plekken onderdeel blijven van de stad van vandaag. De route eindigt weer bij de Nicolaaskerk.
Op verschillende plaatsen langs de route zijn stops ingeplant, aangegeven met een nummer. Daar kunt u even afstappen en meer lezen over de plek waar u bent aangekomen en bekijken hoe het vervolg van de route loopt. De route kan worden gestart vanaf elke stop. Ook is het altijd mogelijk om de route in te korten door bijvoorbeeld vanaf stop 4 rechtstreeks naar stop 15 te fietsen. Onderaan deze pagina vindt u een kaart van de route en de verschillende stops.
Door middel van >>>…<<< is aansluiting bij een andere activiteit op Open Monumenten Dag 2026 aangegeven. Het gaat daarbij om activiteiten die namens de verschillende deelnemende monumenten worden georganiseerd, zoals rondleidingen en andere erfgoedactiviteiten. Houd daarbij rekening met eventuele openingstijden en de beschikbaarheid van gidsen en rondleiders op deze verschillende erfgoedlocaties. Meer informatie daarover vindt u op de websites van de betreffende monumenteigenaren. Hieronder volgen beschrijvingen van de verschillende stops uit de route:
1. Verzamelen op het plein bij de Nicolaaskerk (Utrechtsestraatweg 7).
>>> Rondleiding in de Nicolaaskerk; rondleiding gidsengroep Jutphaas <<<
2. We fietsen in zuidelijke richting. Het voormalige klooster/later zalencentrum De Lantaern (Utrechtsestraatweg 3-5) heeft sinds enige tijd een woonbestemming, net als het ernaast gelegen gebouw van de Nicolaasschool (Utrechtsestraatweg 2). Iets verderop – langs de Herenstraat – het oude gemeentehuis van Jutphaas (Herenstraat 9). Ook hierin zijn appartementen. Het oude postkantoor (Herenstraat 13) was al na 1963 veranderd in woonhuis. De verandering van bestemming van gebouwen in de stad naar een woonbestemming is iets wat gaande is in heel Nieuwegein. Ook kantoorgebouwen die leeg stonden, zijn omgebouwd tot woningen; daardoor blijven ze behouden in het stadsaanzicht. We fietsen verder langs voormalig Hotel De Zwaan (Herenstraat 18) en verderop langs de oude hoefsmederij van Veldhuizen (Herenstraat 48). De eerstgenoemde gebouw heeft al enkele jaren een woonbestemming, voor de tweede dreigt dat ook te gebeuren. Wel jammer want de inrichting van de oude smederij is nog authentiek.
3. We slaan de eerste straat rechts (Schoolstraat) in en rijden door naar de hoek met de Kerkstraat. Het oude schoolgebouw (Kerkstraat 48-50/Schoolstraat 2) dat hier staat heeft in de loop der tijd heel veel verschillende bestemmingen gehad: brandweerkazerne, gebouw van openbare werken van de gemeente, onderkomen van het Rode Kruis en sinds geruime tijd zijn het ateliers voor kunstenaars.
We rijden weer terug naar de Herenstraat en rijden verder in zuidelijke richting.
4. Het gebouw van stoomkorenmolen De Batavier (Herenstraat 71A) is niet te missen. Sinds 1997 zijn hier een atelier en woning gehuisvest.
Aan de overzijde langs het kanaal is het imposante gebouw van de zeepfabriek (ook Persil, Henkel en Ecolab genoemd) en verder naar het zuiden het markante, uit drie delen bestaande bedrijfsgebouw van Van Bentum Staalconstructies (gemeentelijk monument). Het is de bedoeling dat de beide bedrijfsgebouwen in een andere bestemming alsnog voortleven als industrieel erfgoed.
We steken de Noordstedeweg over en gaan daar linksaf, de Doorslagbrug over. Bij de verkeerslichten gaan we rechtdoor. Bij deze kruising (Vreeswijksestraatweg/Binnenwal) staan aan weerszijden oude kantoorpanden die inmiddels zijn omgevormd tot wooneenheden. Nieuwegein loopt – wat dat betreft – voorop in de regio. We fietsen ongeveer 100 m rechtdoor tot aan de kruising met een laantje (met fietspad). Hier gaan we rechtsaf. Deze laan is onderdeel van de oorspronkelijke noordelijke toegangsweg tot kasteel Oudegein en werd destijds de Lange Laan genoemd. Veel restanten zijn nog aanwezig, maar door nieuw aangelegde kruisingen is deze weg wel opgeknipt in stukken. (Vanuit de lucht – eventueel te raadplegen via Google Maps, is de oorspronkelijke ligging goed te zien.)
We fietsen door tot het fietspad langs aan de Zuidstedeweg. Hier rechtsaf en bij de verkeerslichten naar links, om de Zuidstedeweg over te steken. We rijden nu op de straat Oudegein steken de sneltrambaan over en vervolgen deze weg.
5. Na circa 100 meter sta je voor het toegangshek van het kasteel Oudegein (uit 1800). Op elk van de pilaren van het hek staat een hardstenen leeuw met een familiewapen: links het wapen van familie De Geer, rechts van de familie Nassau la Lecq. Het kasteel Oudegein is particulier eigendom en (helaas) niet vrij toegankelijk.
Kijkend naar het hek, gaan we rechtsaf, het eerstvolgende fietspad linksaf en dan rechtsaf de brug over.
6. Rechts is een fietsenstalling voor mensen die het Natuurkwartier willen bezoeken. Hier zijn te vinden: museum Warsenhoeck, geitenstal IJsselhoeve en kinderboerderij IJsselstee, poldermolen Oudegein en het MEC (Milieu Educatief Centrum).
>>>> Bezoek aan het Natuurkwartier <<<<
We fietsen verder tot de kruising, Hier gaan we naar links, door de parktunnel naar de wijk Fokkesteeg. Na de Geinsche Hof, rechtsaf (Ruinerschans); na de bocht naar links meteen rechts het fietspad op. Het pas gaat over in de Glanerschans. Bij de kruising met de Graaf Florisweg linksaf. Rechtdoor fietsen, over de Wiersebrug (Ambachtsweg). Bij de verkeerslichten gaan we rechtsaf (Wierselaan).
NB als je bij de verkeerslichten rechtdoor gaat, kom je bij de
>>>> prinses Beatrixsluis; hier loopt ook een deel van de fietsroute langs het UNESCO werelderfgoed Hollandse Waterlinies <<<<
7. Ter hoogte van de passantenhaven (aan de rechterkant) stoppen we op het grote plein aan de linkerkant (Hunzewerf). De woningen die hier in de omgeving staan vormen de wijk Nieuw Vreeswijk en staan op een voormalig bedrijventerrein, onder meer met zand- en grindhandel Van Loon. De passantenhaven en de appartementsgebouwen (Houtwerf) staan – zoals eerder gemeld – op het terrein van voorheen scheepswerf van Zutphen. Iets ten noorden van de appartementen staat het gebouw waarin o.m. restaurant Huis de Wiers is gevestigd (Wiersedreef). Het moderne kantoorpand is gebouwd in een stijl die herinnert aan het voormalige buitenhuis De Wiers dat hier ooit stond. Het werd ‘de noordelijke wachter van de Vaert ‘ (andere naam voor Vreeswijk) genoemd en was omring door een grote tuin, boomgaarden en weilanden. De huidige Wierselaan vormde de toegangsweg tot het Huis.
We fietsen door in zuidelijke richting en passeren opnieuw een insteekhaven aan de rechterkant.
8. Deze haven is onderdeel van de museumwerf, ooit scheepswerf Buitenweg. De museumwerf is een werkende werf waar oude schepen worden gerepareerd. De scheepshelling is nog steeds in gebruik. >>>>> Museum, theehuis, rondvaarten <<<<Doorrijden en waar de hoofdrijbaan naar rechts afbuigt (Oranjestraat) rechtdoor blijven rijden (Wierselaan).
9. Links is Fort Vreeswijk
>>>> Fort Vreeswijk met het acces, een tentoonstelling over het UNESCO erfgoed; dorpshuis Vreeswijk; onderkomen van de scouting; startpunt van de audiotour wandeling “Rondje Schippersdorp”. <<<<
De Wierselaan buigt naar rechts. Op de t-splitsing met de Rijnlaan rechtdoor fietsen naar de kern van het oude dorp Vreeswijk. Rijd de Oude Sluis af tot aan de kruising met de Lekstraat en het Raadhuisplein. Neem de tijd om hier het oude dorp Vreeswijk te bekijken: Dorpsstraat, Oude Sluis met Kippenbruggetje, Frederiksoord, Lekdijk. Veel panden zijn voorzien van bruine ANWB-bordjes met een beschrijving.
Als je Lekstraat inloopt kom je op de Lekdijk. Vanaf hier heb je zicht op de rivier en de stad Vianen aan de overzijde.
>>>> Gidsengroep Vreeswijk voor rondleiding <<<<
Over de Grote Brug naar rechts (Dorpsstraat). LET OP HET VERKEER DAT JE TEGEMOET KOMT! Je kunt er ook voor kiezen om deze straat lopend af te leggen. |
Op de Dorpsstraat staat een aantal gebouwen die elk zijn voorzien van een bruin ANWB-monumentenbordje. Het is de moeite waard die te lezen.
10. Op de hoek Dorpsstraat met de Koninginnenlaan staat de Barbarakerk. Deze kerk uit 1910 heeft na de restauratie in 2009-2011 ook vijf nieuwe glas in lood ramen gekregen, naar een ontwerp van glaskunstenaar Michel van Overbeeke. Zij verbeelden het leven van de Heilige Barbara, met in elk raam een herkenningspunt van Vreeswijk.>>>> Bekijk de Barbarakerk <<<< Met de rug naar de kerk gaan we linksaf de Koninginnenlaan in, richting de Wilhelminabrug (de Lage brug). Bij de Koninginnensluis zien we de beide kolken die deel uitmaken van het Merwedekanaal. Nadat we de brug zijn overgegaan, gaan we naar rechts (Handelskade). Deze straat kreeg een belangrijke functie na het realiseren van het Merwedekanaal. De Handelskade helemaal uitrijden.
11. Aan het einde van de Handelskade (bij de keerlus) gaan we rechts, de Wiersdijk op. (LET OP: er staat geen bordje Wiersdijk!). We rijden deze straat helemaal uit, op de T-splitsing rechts (Noorderstraat), op de kruising rechtdoor (Noorderpad), de tunnel onderdoor, rechtdoor (Helmkruid). Op de volgende kruising (met de Henri Dunantlaan en Parkhout) rechtdoor fietsen (de Geindijk op).
12. We fietsen deze straat helemaal uit tot aan Geinoord. (informatiepaneel ’t Gein) Bij dit kruispunt van wegen gaat naar links het Hooglands Jaagpad (langs de watertoren), rechtdoor Geinoord, over de houten brug (richting IJsselsteinsweg). We rijden rechtsaf het fietspad op langs het kanaal de Doorslag. Aan de rechterzijde van dit fietspad liggen – verscholen onder het vogelbroedgebied – restanten van ’t Gein, de oude nederzetting met kerk, klooster Nazareth en enkele woningen. Nabij het restaurant Jack’s Grillhouse gaan we linksaf (Geinbrug) en rijden over de Roerdomplaan die verderop overgaat in de Buizerdlaan.
13. We passeren van kerkelijk centrum De Bron en het ernaast gelegen pad Randijk. De Randijk is een van de oudere wegen in Nieuwegein en liep in het verleden door naar IJsselstein. Een stukje van de oude route is nog te fietsen (via het fietspad achter het Fletscher-hotel)
We rijden de Buizerdlaan verder rechtdoor en nemen we de eerste weg rechts (Bergfluiter). Daarna de eerste links (Zwaluw).
14. De woningen gelegen aan de Zwaluw vormen de zogenaamde Verhoeven wijk.
>>>> wandeling post 65 Erfgoed <<<<We fietsen rechtdoor over de Zwaluw naar de uitgang bij de Leeuwerik. Hier naar links naar Buizerdlaan. Daar rechtsaf richting de verkeerslichten bij de Wijkerslootweg. Hier rechtdoor (Batauweg) en deze volgen tot de rotonde. Hier naar rechts (de Noordstedeweg). Door de Noordstedetunnel en bij de oversteekplaatsen naar links (Mendes da Costalaan) We rijden linksaf. Bij de zijstraat naar het busstation (Schouwstede; DEZE NIET INRIJDEN) gaan we rechts. We steken de Noordstedeweg over en komen op de Mendes da Costalaan. Bij de drukke kruising met de Richterslaan rijden we rechtdoor.
15. We komen langs het complex De Mondriaan (voorheen een huisartsenpraktijk en apotheek. Het wordt nu verbouwd tot o.m. hospice).
We steken de weg over (Van Doesburglaan) en aan het einde rechts (Rietveldlaan). Deze komt uit op de Nedereindseweg, een bijna 1000 jaar oude weg die nog grotendeels op de oorspronkelijk plek ligt; uniek in Nederland!
16. Hier is de mogelijkheid om linksaf te slaan en door te rijden langs boerderij De Middenhof (hoek Duetlaan). Na het passeren van de Batauweg is rechts een ouder boerderij (Nedereindseweg 402) die wordt gebruikt door Stichting Nedereind-Zorg op Maat, een organisatie die jongeren helpt op weg naar zelfstandigheid.
Verderop links is de oude boerderij De Batau (nummer 403) en weer verder een boerderij (nummer 405) die werd gebruikt als huisartsenpost en nu een logopediepraktijk is. Achter dit gebouw (het bruggetje over) ligt een kruidentuin, die door vrijwilligers wordt onderhouden.
Tegenover de plek waar we nu staan, stond tot halverwege de 19 eeuw kasteel Vronestein, een van de kastelen van het ‘kastelenlint langs de Nedereindse- en Overeindseweg.
We gaan hier naar rechts. Bij de kruising Van Anrooylaan/Mendes da Costalaan rechtdoor.
17. We rijden langs boerderij Zuilenstein (Nedereindseweg 116) en de oude pastorie (het oudste woonhuis van Nieuwegein, Nedereindseweg 112).
Aan de rechterkant bevindt zich het oudste gedeelte van Jutphaas, het Kerkveld met de algemene begraafplaats. Daar liggen een aantal historische personen begraven (de Geer, Teljer, De Wael) en slachtoffers van het schietincident in Jutphaas op 7 mei 1945. Op de begraafplaats staat het baarhuisje, het onderste gedeelte van de oude Nicolaaskerk die hier tot omstreeks 1820 stond.
>>>> bekijk het informatiepaneel op begraafplaats het Kerkveld <<<<
>>>> rondleiding gidsengroep Jutphaas <<<<
Naast Nedereindseweg 112 zijn volkstuinen. Daarlangs loopt een fietspad (Kokkebogaard) naar het noorden. Dat fietspad oprijden tot de kruising met de Sweelincklaan. Daar naar links. De derde zijstraat rechtsaf (Spinethof) inrijden. Dit fietspad heet verderop Klarinetlaan. Na een bocht naar rechts, linksaf slaan en de Vronensteyntunnel inrijden (stop op het voetpad in de tunnel om de verschillende beschilderingen te bekijken.
18. De schilderingen op de zuidmuur hebben betrekking op de geschiedenis van deze plek (kasteel Vronestein),oude gebouwen van de wijk Zuilenstein en een visie op een fantasiestad. Op de tunnelwand aan de noordzijde staat de geschiedenis van de sneltram en verschillende polaroids. De twee portretten zijn van pastoor Van Heukelum en de bijna 9-jarige François Heytink Baesjou (Zijn ouders waren eigenaar van kasteel Vronestein).
Na het uitkomen van de tunnel, rechtsaf het fietspad op: Pandorapad. Bij de kruising met de Batauweg rechtdoor, de Galecopperdijk op. Op nummer 5 staat nog een oude boerderij.
Bij de kruising Rembrandthage, linksaf. Deze straat doorrijden, de rotonde voor de helft nemen (dus rechtdoor de Galecopperlaan op). De eerste links (Gerard ter Borchhage) en direct rechts: Jeroen Boschhage. wooneenheid boerderij Bos).
19. Neem even de tijd om dit complex heen te lopen en zie hoe een deel van de oude boerderij Vee- en Bouwlust is opgenomen in dit appartementencomplex, dat bekend staat onder de naam Boerderij Bos. We rijden terug naar de rotonde waar we zo-even rechtdoor gingen, maar nu gaan we rechtsaf (Galecopperlaan). Deze rijden we uit tot de ovonde (een ovale rotonde). Hier gaan we naar links (Batauweg) en rijden de Symfonietunnel door. Uit de tunnel komend linksaf. De drukke Symfonielaan oversteken en het fietspad richting Utrecht oprijden. Na het passeren van het benzinestation het eerste fietspad rechts.
20. Aan het einde van deze weg staat links de oude boerderij Het Blok, nu Green Village genoemd (ooit onderdeel van de golfbaan die hier heeft gelegen). Rechtsaf de Elzenhoeve op; iets verderop links aanhouden om het verplichte fietspad op te rijden. Op de kruising met de verkeerslichten de Symfonielaan oversteken en linksaf. De sneltrambaan over en doorrijden tot de rotonde. Deze driekwart nemen (dus linksaf). Daarna doorrijden en bij de eerste weg rechtsaf (Buxtehudelaan). Op de t-splitsing links. (Utrechtsestraatweg).
21. De boerderij op de hoek is een rijksmonument waarvan de oorsprong is terug te voeren tot circa 1780. De schuur ernaast is recent verbouwd en aangevuld met een moderne uitbouw. Ernaast staat het landhuis Johanna, uit 1929, gebouwd in opdracht van het echtpaar Van Bentum. Kenmerken van De Stijl zijn duidelijk te zien. Hoewel het eruitziet als een woning die door Rietveld ontworpen kon zijn, is de architect W.A. Maas (Hij was overigens wel bevriend met Piet Mondriaan en Gerrit Rietveld). We rijden de Utrechtsestraatweg verder op richting Utrecht, over de Blauwe Brug. Bij de Rond het Fort (vlak voor De Voltreffer) rechtsaf. Helemaal doorrijden tot je bij de gracht om het fort bent. Hier rechts. Doorrijden tot de splitsing.
22. Als je over het bruggetje links gaat, kom je bij het Fort.
>>>> bezichtiging van Fort Jutphaas, activiteiten aldaar;
bezoek Bij de Fortwachter <<<<
Op de splitsing gaan we rechts; we rijden langs kasteel Rijnhuizen en gaan richting de rood gekleurde Rijnhuizerbrug. Deze ligt op de plaats van een oude draaibrug. Rechts staan de brugwachterswoningen. De brug over en dan rechtsaf.
23. We rijden weer richting Nicolaaskerk.
EINDE VAN DE FIETSROUTE
Hieronder vindt u linkjes naar enkele nuttige websites:
Museum Warsenhoeck: museumwarsenhoeck.nl
Museumwerf Vreeswijk: museumwerf.nl
Gidsengroep Jutphaas: museumwarsenhoeck.nl > rondleidingen Jutphaas
Gidsengroep Vreeswijk: invreeswijk.nl/gidsengroepvreeswijk/
Bij de Fortwachter (Fort Jutphaas): bijdefortwachter.nl
Zie meer in Nieuwegein: ziemeerinnieuwegein.nl
Open Monumenten Dag: openmonumentendag.nl/comite/nieuwegein/
Doe ook mee aan de cursus Geynologie van de Historische Kring Nieuwegein. Tijdens de negen activiteiten die in de loop van het kalenderjaar worden georganiseerd maakt u kennis met de geschiedenis van de stad: vanuit de prehistorie tot en met het heden.
