Wie Leeuwarden binnenkomt per trein, kan er niet omheen: het indrukwekkende stationsgebouw aan het Stationsplein. Al meer dan 160 jaar vormt dit monumentale gebouw de toegangspoort tot de stad. Het station is niet alleen een belangrijk vervoersknooppunt, maar ook een bijzonder stuk spoorweg- en architectuurgeschiedenis.

Het stationsgebouw werd gebouwd in 1863-’64. Het behoort tot de eerste generatie stations die werden gerealiseerd door de Staatsspoorwegen. Leeuwarden kreeg een zogenoemd station van het type ‘derde klasse’, een standaardontwerp dat op meerdere locaties in Nederland werd toegepast. Toch kreeg het Leeuwarder station door latere uitbreidingen en verbouwingen een geheel eigen karakter.

De huidige aanblik van het station wordt bepaald door de elegante gepleisterde gevels, de grote rondboogvensters en het markante middendeel dat in 1904 werd vernieuwd. Binnen valt de stationshal op met glas-inloodramen en fraaie tegeltableaus afkomstig uit de Rozenburg fabriek in Den Haag. Deze decoratieve elementen herinneren aan een tijd waarin stations niet alleen functionele gebouwen waren, maar ook het visitekaartje van de stad.

Minstens zo bijzonder zijn de monumentale perronoverkappingen achter het station. De gietijzeren constructies uit de negentiende eeuw behoren tot de meest waardevolle spoorwegmonumenten van Nederland. De middelste kap bevat een zeldzaam type vakwerkconstructie, de zogenoemde sikkelspanten. Dit is de laatste stationskap van dit type die in Nederland bewaard is gebleven.

In 2000 werd door kunstenaars Tilly Buij en Gerard Groenewoud in de stationshal het kunstwerk La Paz geplaatst, een horizontale strook van geglazuurde tegels gebaseerd op een nachtelijke foto van de stad La Paz. In 2021 is begonnen met een grootschalige restauratie van het stationsgebouw en de perronkappen. De werkzaamheden zijn aan het begin van 2026 afgerond.