Fotograaf: DSC_9787
Monument

Zwartenhoekse Zeesluis

Za

Adres

Sasdijk 1, Westdorpe

Openingstijden

za 12 sep. 13:00 - 16:00

Praktische informatie

Er is een parkeerstrook aanwezig
Dichtsbijzijnde halte Nabij splitsing Graafjansdijk/Eversdam Zwartenhoek

Achtergrondinformatie uitklap icoon

De Zwartenhoekse zeesluis is een driekokerige suatie- en inundatiesluis uit 1789. De sluis is gebouwd in opdracht van de Staten-Generaal in Den Haag, als onderdeel van de bedijking van de buitendijkse gebieden tussen Sas van Gent, Axel en Hulst. De sluis is een Rijksmonument. Bij de sluis is ook een deel van het verdedigingswerk, de Batterij uit 1790, opnieuw aangelegd. 

De sluis maakt deel uit van een waterlinie die van west naar oost door Zeeuws-Vlaanderen liep. Deze waterlinie werd gebruikt om Zeeland en Holland te verdedigen tegen een Franse inval. De sluis laat goed zien wat men technisch kon in die tijd en moest indruk maken. In plaats van 3 eenvoudige gemetselde kokers werd gekozen voor veel Belgisch hardsteen. Bovenop is een ingemetselde wapensteen te zien van de generaliteit, met een klimmende leeuw die een bundel van 7 pijlen vasthoudt. Deze pijlen staan voor de Zeven Provinciën. 

De sluis werd vooral gebruikt voor de afwatering van het achterland en de bedijkte polder. Het was een zelfsluitende sluis. Tijdens vloed stroomde het zeewater via de Braakman vanuit de Westerschelde richting de polder. Door de druk van het buitenwater sloten de sluisdeuren vanzelf. Bij eb openden de deuren zich weer door de druk van het binnenwater. Daarnaast had de sluis ook een militaire rol. In tijden van oorlog kon men via de sluis het achterliggende polderland, dat vroeger een slikkengebied was, onder water zetten. Door de kokers van de sluis af te sluiten met een kistdam, kon de polder bij oorlogsdreiging onder water worden gezet. Om het sluiscomplex te beschermen, lag er een groot verdedigingswerk naast de sluis. 

 

Herstel fortificatiewerken 

Jarenlang lag de sluis er verwaarloosd bij. Het verdedigingswerk, de batterij, werd in die periode afgegraven. In 1997 trokken enkele mensen aan de bel. Dit leidde uiteindelijk tot de consolidatie en restauratie van de sluis. In 2010 was het herstel afgerond. In 2011 zijn delen van de fortificatiewerken teruggebracht in de oorspronkelijke staat. Ook werd toen de Groene Knoop aangelegd. Deze bestaat uit verschillende landschapselementen en is bedoeld als compensatie voor natuur die in de omgeving verloren is gegaan, bijvoorbeeld door de bouw van kassen. 

 

De locatie is goed bereikbaar met de fiets via de weg die eroverheen loopt. Deze weg is autoluw, maar wel bereikbaar met de auto vanaf de Autrichepolder via de Gemeenschappelijke Weg en vanaf de Sasdijk (aangegeven vanaf het viaduct Eversdam N62). Doorgaand autoverkeer is niet toegestaan. 

Wist je dat?

De sluis is gefundeerd op een houten vloer, met daaronder 292 dennenhouten palen.

Deel dit monument

Adres

Sasdijk 1, Westdorpe

Openingstijden

za 12 sep. 13:00 - 16:00

Praktische informatie

Er is een parkeerstrook aanwezig
Dichtsbijzijnde halte Nabij splitsing Graafjansdijk/Eversdam Zwartenhoek

Achtergrondinformatie

Type monument:
Verdedigingswerk
Oorspronkelijke functie:
Zeesluis
Bouwperiode:
1789
Huidige functie:
Zeesluis
bekijk alle monumenten in
Westdorpe