Wie tegenwoordig een schaapskudde over de Elspeter Heide ziet trekken, ziet niet alleen een stukje Veluwse folklore.
De schapen hebben een belangrijke functie in het natuurbeheer.
De kudde graast dagelijks op de heide en helpt onder andere om pijpenstrootje – een grassoort die de heide kan overwoekeren – terug te dringen. Door begrazing ontstaat bovendien meer variatie in de vegetatie en daarmee ruimte voor meer biodiversiteit. Daarmee is de cirkel eigenlijk rond.
De schaapskudde die ooit noodzakelijk was voor de landbouw, is tegenwoordig opnieuw belangrijk voor het landschap. Alleen is het doel veranderd: vroeger leverden de schapen mest voor de akkers, tegenwoordig helpen ze vooral om de heide in stand te houden. Dat maakt de schaapskooi van Elspeet zo bijzonder voor Open Monumentendag. Het is geen gebouw dat alleen naar het verleden verwijst. De geschiedenis wordt hier nog iedere dag voortgezet. De schapen zijn er nog. De heide is er nog. En de relatie tussen herder, kudde en landschap bestaat nog steeds. De schaapskooi is daarmee eigenlijk een levend monument. Een monument dat laat zien hoe de bewoners van de Veluwe eeuwenlang met de beperkingen én mogelijkheden van het landschap omgingen. Wie tijdens Open Monumentendag de schaapskooi bezoekt, kijkt daarom niet alleen naar een oude kooi. Bedenk dat de schapen die daar grazen onderdeel zijn van een traditie die honderden jaren teruggaat. Hier vertelt niet alleen het gebouw het verhaal. Hier vertellen de schapen, de heide en het landschap allemaal mee.
De schaapskooi van Elspeet aan de Stakenbergweg 6 is te bezoeken tijdens Open Monumentendag.

Je kunt in de kooi kijken, waar je ook de prachtige foto’s uit de expositie DE KUDDE ziet hangen.