In het najaar van 1876 kreeg de toenmalige pastoor Hilhorst vanuit het aartsbisdom de opdracht om een nieuwe kerk te bouwen. Deze was ter vervanging van de uit 1760 daterende schuilkerk, die nog in 1838 was vergroot. Alfred Tepe was de architect en hij maakte een prachtig ontwerp voor een kerk met allure. In zijn “Geschiedenis van de bouwstijlen” zou professor Gugel later hierover opmerken: “een zeer opmerkelijke stichting van Tepe, die den oud-Nederlandschen baksteenbouw tot een ernstige studie heeft gemaakt, is de kerk van Schalkwijk, waarvan de fraaie buitenordonnantie een bij uitnemendheid nationaal karakter draagt. Meer dan uit eenig ander werk blijkt uit deze frissche en teekenachtige schepping hoe meesterlijk en zelfstandig het talent van den meester de oud-Nederlandschen typen weet te herscheppen.” Met zo’n compliment mag een bezoek aan de kerk en als toetje de beklimming van de toren niet ontbreken.
De kerk is jaren geleden aan de binnenzijde geheel gerestaureerd. Toen al volgens de beginselen van duurzaamheid: achter de enorme glas-in-lood ramen zijn voorzet ramen geplaatst, het luchtverwarmingssysteem is integraal aangepast naar een systeem waarbij via een buizenverwarming vóór de knielbanken een meer directe verwarming voor de voeten is gerealiseerd (gebaseerd op het idee van de ‘stoofverwarming’ uit de decennia daarvoor) en de muren zijn zodanig behandeld dat voor een deel het vochtprobleem werd opgelost met een positief gevolg voor de muurschilderingen. Bij een bezoek hoort u de verhalen over de geschiedenis van de kerk en het bijzondere orgel. Tenslotte, een bezoek aan de begraafplaats van de kerk is ook zeker de moeite waard.
De H. Michaelskerk zal voor 2030 aan de eredienst onttrokken worden. Er worden plannen ontwikkeld om de toekomst van het bijzondere gebouw te garanderen. Gezocht wordt dus naar een nieuwe bestemming.
