Fotograaf: Geniemuseum Vught
Open Monumentendag 2026
Het jubileum van veertig jaar Open Monumentendag valt samen met twee andere feestelijke herdenkingen: dertig jaar geleden is de Stelling van Amsterdam op de Werelderfgoedlijst van Unesco geplaatst en vijf jaar geleden is de Nieuwe Hollandse Waterlinie daarmee samengevoegd onder de nieuwe naam Hollandse Waterlinies.
Reden om deze Open Monumentendag de schijnwerper te richten op Fort aan de Drecht. Naast werelderfgoed ook provinciaal monument, evenals het ook binnen de gemeentegrenzen liggende Fort bij De Kwakel en de andere Uithoornse stellingonderdelen, zoals de genieloodsen bij de forten en de Vuurlijn met de daarin resterende sluis en opstelpunten voor geschut, de batterijen.
Bij de opening van Fort aan de Drecht na een ingrijpende restauratie op Open Monumentendag 2000 is in de keelkazemat een expositie ingericht over de Stelling van Amsterdam in het algemeen en dit fort in het bijzonder. Dit jaar is de expositie aangepast en ligt het accent op de bouw van de betonnen forten rond de vorige eeuwwisseling. Toegankelijker worden van militaire archieven maakte de aanleg steeds minder geheimzinnig en behalve bestekken en bouwtekeningen bleken er zelfs van de bouw van twee forten complete fotoreportages te zijn bewaard.
De albums die opzichter eerste luitenant W.H. Cool maakte liggen in het Geniemuseum te Vught en de foto’s van de bouw van de forten bij Nigtevecht en De Kwakel illustreren ook hoe het er rond dezelfde tijd – 1911 – bij Fort aan de Drecht is toegegaan. Aan beton storten kwamen vele handen en paardenkrachten te pas. Ook stoom leverde energie, vanuit een naast elk fortterrein neergezette demontabele betonfabriek. Toch zijn niet alle raadsels opgelost, want hoe werd de 22 ton wegende nikkelgietstalen plaat die de pantserkazemat – uniek in de Stelling van Amsterdam – in de frontwal afdekt op z’n plek gelegd?
Op Open Monumentendag 2026 wordt niet alleen de vernieuwde expositie feestelijk geopend, ook gaat hier de dag van start, die verder gevuld wordt met presentaties, lezingen en rondleidingen in het fort.
De andere monumenten waar het publiek welkom bij is zijn het eveneens uit 1911 stammende Oude Spoorhuis in de Stationsstraat en de nabijgelegen spoorbrug, beide rijksmonument. Het vierde is de Theetuin H-eerlijk met het sluizencomplex in de Drecht aan het eind van het Jaagpad.
lees minderComité Uithoorn organiseert in wisselende samenstellingen al sinds 1987 de openstelling van monumenten in de gelijknamige gemeenten op de tweede zaterdag van september. De eerste jaren kon alleen de Thamerkerk bezocht worden en in 1992 voegde zich daar het Fort aan de Drecht bij. Omdat het fort altijd militair – en dus geheim – gebied was geweest, trok het die eerste dag het ongekende aantal van maar liefst vijfhonderd bezoekers! Sindsdien breidde het aantal opengestelde monumenten zich gestaag uit en verspreidde de Open Monumentendag zich als een olievlek uit tot in de verste uithoek van de gemeente: de Tolhuissluis. In 2026 wordt de schijnwerper gericht op het Fort aan de Drecht, provinciaal monument en werelderfgoed! Het jubileum van veertig jaar Open Monumentendag valt samen met dat van dertig jaar Unesco-werelderfgoed De Stelling van Amsterdam. Vijf jaar geleden werd dat uitgebreid met de Nieuwe Hollandse Waterlinie en beide verdedigingwerken presenteren zich nu onder de gezamenlijke naam Hollandse Waterlinies. Op Open Monumentendag 2021 ontvingen bezitters van gemeentelijke monumenten een schildje uit handen van burgemeester Pieter Heiliegers, om als herkenning aan hun pand te bevestigen.
Binnen de gemeente Uithoorn ligt ook de kern De Kwakel.
