De eerste kerk, gewijd aan Sint-Willibrord
De kerk van Sint-Jans Onthoofding maakt deel uit van de rijke historie van Loon op Zand. Het gebouw dateert van het einde van de 14de eeuw en heeft in zes eeuwen een reeks van verbouwingen en restauraties ondergaan. In enkele archiefstukken vindt men 1392 als het jaar van de stichting van de kerk. Het gebouw is verrezen op deze plek omdat de Loonse gelovigen volgens de overlevering door het vervliegen der zandduynen werden gedwongen hun oude kerk te verlaten en een nieuwe te bouwen dichter bij het kasteel. Deze oude kerk, waarvan Sint-Willibrord de patroonheilige was, bestond reeds in 1233. In dat jaar namelijk schonk Hendrik I, hertog van Lotharingen en Brabant, deze kerk en het recht van pastoorsbenoeming aan de abdij van Tongerloo. Het Willibrordkerkje heeft nog bestaan tot in de 16de eeuw.

In maart 2004 voerde de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek onder leiding van archeologe Ellen Vreenegoor een archeologisch onderzoek uit op de Kerkenakker, om vast te stellen of dit terrein nog resten bevat van het oude kerkje en het verlaten dorp Venloon. Inderdaad werden resten van de middeleeuwse kerk aangetroffen, alsmede vele graven en tevens kuilen en greppels. Een van de eindconclusies luidde dan ook dat de Kerkenakker een terrein is van zeer hoge archeologische waarde en derhalve behoudenswaardig.