Fort Penningsveer maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam, gelegen aan de rivier de Liede bij de buurtschap Penningsveer, ten oosten van Haarlem. Tussen 1894 en 1901 werd het fort gebouwd, op de plek van een ouder aardwerk dat al in 1799 was aangelegd ter verdediging tegen een Engels-Russische inval. Samen met Fort bij de Liebrug en Fort aan de Liede vormde het de Positie aan de Liede, met als taak de Oude Haarlemmerweg af te sluiten en de inundatiesluizen in de Liede te bewaken. Het fort heeft door de decennia heen veel gezichten gekend: in 1913 telde het een bezetting van 169 man, tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de hefkoepels opgeblazen voor Duits oorlogsmateriaal, en na de oorlog diende het fort korte tijd als interneringskamp. Tussen 1950 en 1980 gebruikte het ministerie van Defensie het fort als opslagplaats voor springstoffen en munitie. Sinds 1985 werd het fort beheerd door een stichting, en sinds 2023 is het fort in bezit van Ruimtetijd.
Vandaag is Fort Penningsveer de thuisbasis van Ruimtetijd. Midden in dit stukje UNESCO-erfgoed, omringd door 5 hectare natuur, ontwikkelt Ruimtetijd het fort tot een plek waar kunstenaars, culturele organisaties en opleidingen samenkomen om te werken aan hun creatief makerschap. Waar het fort ooit stond voor verdediging en stilstand in oorlogstijd, staat het nu voor experiment en vertraging tegen de versnelling van de maatschappij in. Werkplekken, ateliers, groepsverblijven en een loods bieden ruimte aan makers om te onderzoeken, te bouwen en nieuwe kunstvormen te ontwikkelen; met de geschiedenis van het fort als inspiratiebron en decor. De Studio van Ruimtetijd bouwt zelf ook aan innovatieve vormgevingsprojecten voor musea, theaters en evenementen. En zet zo opgedane kennis en ervaring weer in voor samenwerkingen op het fort.
Zie de activiteitentegel hiernaast.
