Activiteiten zaterdag
Activiteiten zondag
Over De kleur van veerkracht
Monumenten bestaan omdat ze elke keer een nieuwe balans vinden tussen bedreiging en behoud. In lijn met het programma zetten we de lichtprojecties van Max Ligtenberg in om die veerkracht te vangen in een ontmoeting tussen licht en duister. Het uitgangspunt hiervoor is de kleurenleer van Goethe (tevens een Vrijmetselaar). In zijn leer gaat het precies over die spanning, over de emoties en gevoelens die mensen ervaren bij kleuren.
Door combinatie van projecties en verlichting laat Max zien hoe de dualiteit in de kleurencirkel samenkomt. In onze ‘werkplaats’ (de zolderverdieping van het gebouw) bewegen projecties over het gewelf, en vloeien kleuren langzaam in elkaar over, een plek waar kleur ontstaat, verandert en weer verdwijnt.
De kleurenleer van Goethe wordt hedendaags nog altijd volop gebruikt in de schilderkunst, kunsttherapie, kleurensymboliek, marketing en op de vrijeschool. Waar natuurkundigen de objectieve theorie van Newton gebruiken, focust Goethe op de ervaring van kleur en psychologische werking op mensen. We beogen een intrigerende, onthaaste ervaring voor bezoekers neer te zetten, waar je even uit de waan van de dag kunt wegdromen, terug naar het verleden, of met een blik op de toekomst.
Over Max Ligtenberg
Max Ligtenberg is reeds enkele jaren actief in, en rond Deventer. Met zijn eigen software weet hij het licht te sturen, en weet hij digitaal en fysiek te kruisen. Begin dit jaar was hij al te zien met zijn licht projecties tijdens Kelderfest in de Lebuinuskerk. Tevens werkt hij ook regelmatig samen met stadsgenoot Bastian Benjamin, waarbij ambient soundscapes interacteren met de visuele vergezichten van Max. Tijdens o.a. Perifest 2025 (een initiatief van de Perifeer) was hij onder andere verantwoordelijk voor de live visuals in het Burgerweeshuis.
Deze Open Monumentendag zijn de projecties van Max doorlopend te bekijken, met op de zaterdagmiddag driemaal een muzikaal intermezzo van NABER (Martijn Naber). Tijdens deze momenten interacteert het licht met het geluid van etherische/sferische muziek.
Over de lezing ‘Waar licht en donker elkaar ontmoeten’
Paul Marselje je mee in de kleurenleer van Goethe, in de lezing ‘Waar licht en donker elkaar ontmoeten’.
Johann Wolfgang von Goethe (1749–1832) kennen de meeste mensen als een van de grootste dichters uit de Europese literatuur. Minder bekend is dat hij ook een gepassioneerd natuuronderzoeker was. Hij verdiepte zich in planten, gesteenten, wolken, anatomie en – misschien wel het meest – in de vraag hoe wij de wereld waarnemen. Zijn omvangrijke Zur Farbenlehre (Kleurenleer, 1810) is geen natuurkundig handboek, maar een fascinerende zoektocht naar de manier waarop licht, donker en kleur door de mens worden ervaren.
Goethe was bovendien jarenlang actief vrijmetselaar. In 1780 werd hij ingewijd in de Weimarse loge Amalia. Hoewel zijn kleurenleer geen maçonniek werk is, vertoont zijn denken opvallende raakvlakken met de idealen van de vrijmetselarij: aandacht, zelfkennis, innerlijke ontwikkeling en het blijvende streven naar ‘meer licht’. Deze lezing is geen wetenschappelijke verhandeling over optica en ook geen geschiedenisles over de vrijmetselarij. Zij is een uitnodiging om met Goethe mee te kijken. Naar licht en donker, naar kleur, naar symbolen en uiteindelijk naar onszelf. Daarbij blijkt dat de vraag niet alleen is wat wij zien, maar vooral hoe wij kijken.
Misschien is dat wel Goethes meest verrassende nalatenschap: niet een nieuwe theorie over kleur, maar een andere manier van waarnemen. En misschien schuilt daarin ook de blijvende actualiteit van de vrijmetselarij: niet het geven van antwoorden, maar het oefenen in aandacht, verwondering en persoonlijke groei.
Kijk voor meer informatie ook op www.openmonumentendagdeventer.nl
Over het logegebouw als veerkrachtig erfgoed
Het thema van dit jaar ‘Veerkrachtig Erfgoed’ sluit goed aan op ons programma en gebouw. Monumenten bewijzen namelijk telkens weer hun veerkracht. Ze staan symbool voor herstel, vernieuwing en het vermogen om zich aan te passen aan een veranderende wereld.
Ons logegebouw werd bijvoorbeeld kort na de Duitse inval in mei 1940 door de bezetter geconfisqueerd, en op 6 februari 1945 werd het gebouw geheel verwoest door een bombardement. Geallieerde vliegtuigen probeerden de brug te raken, maar dit mislukte. Hierdoor raakte het gebouw, evenals andere omringende gebouwen, onherstelbaar beschadigd. Pas in de jaren ‘50 werd het gebouw door architect W.G. Smits (die tevens lid was van de loge Le Préjugé Vaincu) herbouwd. De voormalig naam van het gebouw ‘Het Ossenhoofd’ is hedendaags nog terug te vinden in de kelder. Ondanks de enorme verwoesting in de oorlog, is tot op heden dag nog altijd een praktiserende loge te vinden op dezelfde locatie. De kelder werd in 1968 uitgegraven door leden en in zijn oorspronkelijke staat teruggebracht, dit zijn tevens de monumentale ruimtes van het gebouw.
Over de locatie
De projecties zijn de hele dag door te bezoeken in de Vrijmetselaarsloge aan de Rijksmanstraat 10 op de bovenste verdieping van het gebouw. In Deventer zijn er twee verenigingen (of loges) actief, waarvan de oudste (Loge Le Préjugé Vaincu) werd opgericht in 1784 en daarmee de oudste actieve vereniging van Deventer is. In 2009 werd er nog een tweede loge opgericht: de Loge Pentagram. Gezamenlijk tellen de loges iets meer dan 100 actieve leden.
Over Logegebouw Vrijmetselaars
De eerste Vrijmetselaarsloge werd in Deventer op 9 februari 1784 opgericht onder de naam Le Préjugé Vaincu (Het Vooroordeel Overwonnen). Na diverse omzwervingen realiseerde de loge in 1884 op deze plek een eigen gebouw, dat in mei 1940 door de Duitse bezetter werd gevorderd.
Bij een bombardement op 6 februari 1945 werd het gebouw geheel verwoest. Architect W.F. Smits ontwierp in 1953 op dezelfde plek een nieuw gebouw in de sobere stijl van het naoorlogse bouwen en in de zuivere verhouding volgens het beginsel van de gulden snede. In 2011 richtte men hier een tweede vrijmetselaarsloge op onder de naam ‘Pentagram’. Het gebouw kent drie verschillende ruimten, elk met een eigen karakter. Op de begane grond bevindt zich een vergaderzaal, de Voorhof genoemd. In deze zaal is de uitgebreide maçonnieke bibliotheek gevestigd. Op de eerste etage komen de vrijmetselaars bijeen in de werkplaats, ook wel tempel genoemd. In deze specifiek ingerichte ruimte vinden de rituele bijeenkomsten plaats. De kelder, die als sociëteitsruimte fungeert, herinnert nog aan de eeuwenoude geschiedenis van het pand, die teruggaat tot 1430, toen het gebouw de naam ‘Het Ossenhoofd’ droeg.
Website: leprejugevaincu.nl en logepentagram.eu
