Maak een wandeling over historische grond in het Hoevelakense Bos. Het bos is vrij toegankelijk, mits u op de paden blijft. Vanaf de ingang tegenover Westerdorpsstraat 93 voert een wandelroute van ongeveer drie kilometer langs verschillende historische plekken. Tot 1963 moesten bezoekers overigens nog een toegangskaartje kopen om het landgoedbos te mogen betreden.
Het Hoevelakense Bos ontstond door een eeuwenlange ontwikkeling rondom Huize Hoevelaken. Rond het huis lagen vroeger tuinen, boomgaarden en landbouwgronden. In de eerste helft van de achttiende eeuw werd een lange middenlaan aangelegd die het huis verbond met de Nijkerkerstraat. Deze laan is nog altijd een belangrijk onderdeel van het bos.
In de loop van de negentiende eeuw veranderde het karakter van het landgoed. De strakke, geometrische aanleg van tuinen en bos maakte geleidelijk plaats voor een landschappelijke inrichting met slingerende paden, verrassende doorkijkjes en afwisselende beplanting.
Een belangrijke verandering volgde in 1927. Toen werd het zeventiende-eeuwse Huize Hoevelaken afgebroken en vervangen door het huidige landhuis, ontworpen door de gebroeders Van Nieukerken. Tegelijkertijd maakte landschapsarchitect P.H. Wattez nieuwe ontwerpen voor de tuinen en het bos. Rond het huis verschenen formele tuinen met kleurrijke borders en groepen heesters. Tussen de tuinen en het bos werd een grote vijver met drie eilandjes aangelegd. Ook de onlangs opgeknapte hartvormige vijver met zijn rondlopende wandelpad dateert uit deze periode.
Het bosgedeelte richting de Nijkerkerstraat behield grotendeels zijn oudere karakter. Hier wisselen stukken bos zich af met akkers en weilanden, zoals dat al eeuwen het geval is. Op sommige plaatsen is bovendien nog een zogenoemde rabatstructuur zichtbaar: bomen groeien op verhoogde wallen met sloten ertussen, een slimme manier om natte grond beter bruikbaar te maken.
Ten noorden van de Nijkerkerstraat ligt het Overbos. Hier bevindt zich de slingerende vijver die bekendstaat als het Franse Werk. Deze werd aangelegd tijdens de Franse tijd (1795-1813). Even verderop, ten noorden van de Veenwal, ligt het Kozakkenbos. Deze naam herinnert aan de Kozakken die hier in 1813, als onderdeel van het Russische leger, hun kamp opsloegen tijdens de bevrijding van Nederland van de Franse overheersing.
Wie vandaag door het Hoevelakense Bos wandelt, ziet niet alleen een afwisselend landschap, maar ontdekt ook de sporen van eeuwen landgoedgeschiedenis, van formele achttiende-eeuwse lanen tot herinneringen aan oorlog en bevrijding.
