Net buiten Slot Zuylen ligt een bijzondere begraafplaats met een uitzonderlijke geschiedenis. Al sinds 1781 is Begraafplaats Oud-Zuilen een plek van herinnering, erfgoed en verstilling. Bovendien behoren het toegangshek, het baarhuis en de familiegraftombe van de familie Van Tuyll van Serooskerken tot het rijksmonumentale erfgoed.
In de achttiende eeuw werden overledenen meestal nog in of vlak bij de kerk begraven. Toch groeide langzaam het besef dat dit niet altijd hygiënisch was. Daarom pleitten vooruitstrevende inwoners voor begraafplaatsen buiten de bebouwde kom.
Een van hen was Willem René van Tuyll van Serooskerken. Samen met zijn vrouw vroeg hij de Gedeputeerde Staten van Utrecht toestemming om op het landgoed van Slot Zuylen een buitenbegraafplaats aan te leggen. Vervolgens werd de begraafplaats op 18 maart 1782 officieel in gebruik genomen. Daarmee was Oud-Zuilen een van de eerste begraafplaatsen buiten de bebouwde kom.
Op het oudste deel van de begraafplaats bevinden zich de familiegraven van de familie Van Tuyll van Serooskerken, de heren van Zuilen. Vooral de graftombe springt in het oog: dit rijksmonument vormt een tastbare herinnering aan de geschiedenis van Slot Zuylen en zijn bewoners.
Daarnaast vertellen de grafstenen het verhaal van generaties Zuilenaren. Wie rustig over de paden wandelt, ziet namen terug als Blaauwendraad, Delfgou, Schieveen, Koning en Plomp. Zo wordt de begraafplaats niet alleen een plek van stilte, maar ook een openluchtarchief van Oud-Zuilen.
Ook de negentiende-eeuwse professor dr. F.C. Donders vond hier zijn laatste rustplaats. Donders was een pionier in de oogheelkunde en woonde en werkte in Utrecht. Toch bepaalde hij in zijn testament dat hij in Oud-Zuilen begraven wilde worden. Zijn graf is nog altijd te vinden op de begraafplaats en is, precies zoals hij wenste, bedekt met klimop.
Bij binnenkomst valt direct het monumentale toegangshek op. Het hek staat tussen twee bakstenen pilasters met hardstenen vazen. Op deze vazen zijn zandlopers en doodskoppen afgebeeld: krachtige symbolen die herinneren aan de vergankelijkheid van het leven.
Daarbij spreekt ook de tekst op de kapitelen tot de verbeelding: ‘Wij leven om te sterven’. De plaat in de linker hekpaal herinnert aan de eerste steenlegging in 1781. Op de rechter hekpaal staan de namen van de toenmalige schepenen van Zuilen. Sinds 1988 is deze ingangspartij officieel een rijksmonument.
Links van het hek staat het vroegere baarhuis. Hier werden overledenen opgebaard tot aan de begrafenis. Inmiddels is de begraafplaats nog altijd in gebruik en is zij geen kerkbezit meer. Bovendien werkt Stichting Begraafplaats Oud-Zuilen aan de toekomst van deze historische plek. In 2020 kocht de stichting het braakliggende terrein op de hoek Kerkhoflaantje/Groeneweg aan om daar een natuurbegraafplaats te realiseren.
Wie deze begraafplaats bezoekt, ontdekt meer dan grafstenen alleen. Hier komen geschiedenis, landschap, families en monumentale symboliek samen. Daarom is Begraafplaats Oud-Zuilen tijdens Open Monumentendag een plek om met aandacht te bekijken: stil, bijzonder en vol verhalen die bewaard mogen blijven.
Voor meer informatie: http://www.begraafplaatsoudzuilen.nl/geschiedenis
Daarnaast is er in Oud-Zuilen een wandeling van 6 kilometer uitgezet: ‘Brieven van Belle’. Deze route voert u langs alle open monumenten in Oud-Zuilen. Meer informatie vindt u op: https://beleefroutes.nl/nieuws/brieven-van-belle/. U kunt ook de QR-code scannen bij de informatiekiosk bij het Slot.
