De Exempel 

De Exempel is een paviljoen-tjalk en maakt deel uit van het varend erfgoed van Nederland.

Geschiedenis

Het schip werd in 1909 gebouwd op de werf Boot in Alphen aan den Rijn. Jarenlang vervoerde de Exempel zand en grind over de Hollandse IJssel, de Lek en de Oude Rijn. Dankzij de gestreken mast was het schip bijzonder laag, waardoor het gemakkelijk onder de lage bruggen in de omgeving van Den Haag en Leiden kon varen.

Het laadruim

Waar zich nu de kajuit bevindt, was vroeger het laadruim. Hierin werden zand en grind vervoerd, dat de schippers vaak zelf uit de Lek baggerden.

Wonen en werken aan boord

De schipper woonde destijds in een klein onderkomen onder de helmstok, het zogenoemde paviljoen. Daarvóór ligt de kleine kuip, de Bollestal, waar de schipper of zijn vrouw stond te sturen.

Zeilen en jagen

Tot in de jaren dertig werd voornamelijk gezeild. Was er geen wind of kwam de wind uit de verkeerde richting, dan werd het schip voortgetrokken door de schipper of een knecht. Deze manier van voortbewegen stond bekend als jagen. Langs de Vecht zijn de rollenpalen, die in bochten werden gebruikt om het jaagtouw te geleiden, inmiddels weer teruggeplaatst en herinneren ze aan deze bijzondere vorm van scheepvaart.

De Exempel nu

Tegenwoordig is de Exempel voorzien van een motor. Daardoor kan er zowel op de motor als onder zeil worden gevaren, waarbij de historische uitstraling van het schip behouden is gebleven.