Boerderij Buitenrust is een rijksmonumentale stolpboerderij uit 1862 en een karakteristiek voorbeeld van West-Friese agrarische bouwkunst. Het gebouw is al van ver in het landschap herkenbaar door het piramidevormige dak. Onder dat dak kwam het complete boerenbedrijf samen: mensen, dieren en oogst. De stolp is opgebouwd rond het ‘vierkant’, de open constructieve kern waarin hooi werd opgeslagen. Daaromheen lagen de verschillende functies van het boerenleven: de koestal, de dars met hoge darsdeuren die het mogelijk maakten om grote wagens en oogst naar binnen te brengen, en aan de voorzijde de woonvertrekken.
Boerderij Buitenrust verkeerde jarenlang in verval. Momenteel wordt de stolp door TPAHG architecten en AWF Bouw in opdracht van Stichting SCIO gerestaureerd en herbestemd tot kinderopvanglocatie. Daarbij staat het behoud van monumentale waarden centraal, in combinatie met duurzame en eigentijdse voorzieningen die passen bij het nieuwe gebruik. De historische structuur blijft daarbij zo veel mogelijk behouden, terwijl het gebouw wordt aangepast aan de eisen van deze tijd op het gebied van veiligheid en comfort.
In en rond de boerderij zijn diverse monumentale elementen aanwezig. Zo zijn in de representatieve woonvertrekken de 19e-eeuwse sjabloonschilderingen op plafonds en muren bewaard gebleven. Ook is er een smuiger aanwezig: een type schouw waarvan zowel de schouw als de wand eromheen betegeld zijn en waarbij betegelde wand naar boven toe uitkraagt. Bijzonder is ook de rijk versierde ‘rouw- en trouwdeur’, ook wel ‘dodendeur’ in de voorgevel. Dit type deur werd vroeger uitsluitend gebruikt voor de belangrijkste mijlpalen in een mensenleven: een huwelijk en een overlijden.
Tijdens onderzoek door Archeologie West-Friesland onder de boerderij werden onverwachte sporen aangetroffen. Zo kwamen resten van een 18e-eeuws pand aan het licht: funderingen, muurresten en sporen van een groter rechthoekig gebouw met kelders en haardplaatsen. Vondsten zoals wandtegels, aardewerk en luxe objecten zoals Chinees porselein wijzen erop dat het hier om een welgestelde bewoningsplek ging. Uit archiefonderzoek bleek dat hier rond het begin van de 18e eeuw een buitenplaats met de naam Buitenrust lag, waarschijnlijk in bezit van een vooraanstaande Hoornse familie. Deze buitenplaats was tot voor kort volledig onbekend en is pas door de combinatie van opgravingen en archiefonderzoek in beeld gekomen.
De herbestemming van Buitenrust laat zien hoe erfgoed kan worden doorgegeven aan volgende generaties. Van een boerderij in bedrijf naar sterk vervallen stolp tot een eigentijdse plek voor kinderopvang. Een plek waar het verleden zichtbaar blijft in de structuur en details van het gebouw, terwijl het een nieuwe maatschappelijke functie krijgt.
