Het Botterwerfcomplex bestaat uit het industriele erfgoed van een werkende botterwerf. De werf bestaat uit een botterloods waarin vroeger de botters werden gebouwd, een smederij en de werf zelf bestaande uit vier bedden. Verder bestaat het complex uit een aantal woningen, kantoor en winkel. Het geheel is in beheer bij de Stichting Botterwerf Spakenburg, Oude Schans 47-63, 3752 AH Bunschoten-Spakenburg.
De botterwerf is de oudste werf van Nederland die nog in werking is. Spakenburg is de enige plaats van de provincie Utrecht die vroeger aan de zee lag, de Zuiderzee. Net als elke andere plaats aan de voormalige Zuiderzee was de visserij een grote bron van bestaan. De vissersschepen zijn inmiddels veranderd in een bruine vloot. In Spakenburg maakt en repareert scheepswerf de oude scheepswerf nog steeds botters voor die vloot.
Het dijkdorp Spakenburg ontstond bij de in 1469 met een spui afgesloten Spakenburger gracht. In 1749 werd deze spui vervangen door een stenen sluis. Aan het eind van de 17de eeuw was de sluismond al als zeehaven in gebruik. De sterke groei van de vissersvloot leidde in 1886 tot de aanleg van een nieuwe haven. In 2011 is de reconstructie van de oude haven in Spakenburg-Bunschoten met de stenen sluis voltooid.
De geschiedenis van de werf gaat terug naar 1750. Ze is vastgelegd in het boek ‘Van schuytenmaekerye tot botterwerf’ een uitgave van de Historische Vereniging Bunschoten in samenwerking met de Stichting Botterwerf Spakenburg. De werf bestaat uit vier scheepshellingen, een rode houten loods (1901), een botterloods (1840) en een smederij (1904) op Oude Schans. De werf is een zogenaamde sledewerf, het schip wordt in de gehele lengte door een slede ondersteund. Ze is daardoor uitermate geschikt voor houten schepen. De werf speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de Zuiderzeevisserij. Na de afsluiting van de Zuiderzee ging het met de vissersvloot bergafwaarts. Recreatievaart houdt de scheepstimmerwerf aan het werk. De botterwerf heeft vier scheepshellingen en was al in de 18e eeuw op deze locatie te vinden. De werf is een Rijksmonument.
Download 