Doopsgezinde Kerk met woningen 1926-1927: J.F. Staal (1879-1940)

Na de zoveelste scheuring binnen de Doopsgezinden, verschijnt er in 1642 naast de vermaningen aan de Uiterweg er één aan de Zijdstraat. Deze valt ten prooi aan de vlammen van de grote brand van 1844. Een jaar later wordt er één in steen gebouwd. Wanneer in 1865 de vermaningen samengaan wordt deze uitgebouwd tot een kruiskerk. In 1920 worden er in de gevels scheuren geconstateerd. Architecten Maarse & Pool uit Aalsmeer/Amsterdam stellen in 1924 een plan van aanpak op. Wanneer een jaar later, een maand na de aanbesteding, de architecten hun conclusies herzien,wordt er een onderzoek ingesteld. De fundering blijkt grote mankementen te vertonen en herstel van het geheel valt zo duur uit dat men besluit een nieuwe kerk te bouwen. Aangezien het vertrouwen in M&P is geschaad, besluit de kerkenraad tot het instellen van een prijsvraag.

Eind 1925 krijgen de architecten J.F. Staal, J.F. Berghoef, J.J. Meurs en Maarse & Pool een uitnodiging voor het maken van een schetsvoorstel. De adviescommissie voor bouwontwerpen en uitbreidingsplannen in Noord Holland stelt het programma van eisen op en beoordeelt de plannen. Aangezien de begroting van Maarse & Pool € 10.000,– hoger uitvalt dan die van Staal, ziet de kerkenraad af van de aanbeveling van de commissie om beiden een vervolgopdracht te geven. Staal, die eerder de opdracht gekregen heeft voor de bouw van de CAV, wordt verzocht zijn  ontwerp nader uit te werken. Kritiek op de plaats van de kosterswoning neemt hij ter harte en plaatst deze meer naar voren. Het verzoek om de houten nokgevel van de kerk uit te voeren in steen ivm onderhoud honoreert hij door deze in java-teak uit te voeren.

De combinatie hout met baksteen, de rijk bewerkte bakstenen muur, de silhouetwerking van kerk en woningen, de uitspringende gevels, de toepassing van de roeden in de vensters,het gebruik van de kleuren groen, grijs geel en rood, de sculpturale entree van de woning aan de Zijdstraat, het opnemen van een Indonesisch element in de poort naar de fietsenstalling, het lettertype, alles verwijst naar de Amsterdamse School.

Het gebouwencomplex heeft een compositorische opzet waarbij kleine volumes voor en naast de kerk de hoge ‘kerkschuur’ verzachten. Een bedachtzame manier van werken die zeer geschikt is om ook grote bouwprogramma’s in vormen te gieten die zich naar de omgeving schikken. Wonderwel sluit hij hierbij aan bij de Doopsgezinde traditie om de vermaning in de vorm van een schuur onopvallend wat achteraf te plaatsen. Ook in het interieur verwijst hij naar de tijd van schuilkerken: hooggeplaatse ramen, banken aan de zijkanten voor de mannen ter bescherming van de vrouwen en kinderen in het midden en een rondgaande lambrisering met gele broederschapsband.

De verticale java-teak delen die het puntdak extra accentueerden, zijn, na veelvuldig lekkage, bekleed met sombere namaak leistenen van eterniet.

In 2004-2005 werden de nevenvoorzieningen uitgebreid door het Amsterdamse bureau Elffers Van der Veen.