Het fort bij Kudelstaart

Het Fort bij Kudelstaart is één van de forten van de Stelling van Amsterdam. Tussen 1881-1919 werd rondom Amsterdam een bijzonder verdedigingswerk  van forten, batterijen, dijken en sluizen aangelegd. Militairen konden de toegang tot de hoofdstad blokkeren door de omliggende gebieden onder water te zetten. Tot de uitvinding van nieuwe militaire technieken en de komst van het vliegtuig bleef Amsterdam zo beschermd tegen invallen van vijanden. Ondanks dat de Stelling van Amsterdam als geheel nooit in werking is getreden, is het een belangrijk militair monument. Sinds 1996 staat de Stelling op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en vanaf juli 2021 maakt het samen met de Nieuwe Hollandse Waterlinie onderdeel uit van het werelderfgoed Hollandse Waterlinies .

De grondwerkzaamheden waren krap één jaar na aanbesteding gereed, in 1893 werd het ‘Kleine Plan’ (provisorische veldopstelling) aangelegd,15 jaar later wordt het werk hervat en gegund aan aannemer Berend Willem de Blécourt uit Nijmegen voor f 268.390,–

Het diende ter afsluiting van de brede Westeinderplassen, die een zwakke plek vormden in het Zuidfront van de Stelling van Amsterdam. Vijandelijke legers konden per boot over deze plassen proberen binnen te dringen om Amsterdam te bereiken. De fortgebouwen werden voltooid tussen 1905-1907, min of meer tegelijk met het verderop gelegen Fort bij de Kwakel.

De Westeinderplassen wilde men met name behouden omdat men uit deze relatief ondiepe plas vruchtbare bagger kon halen. De veengronden in de omgeving werden hiermee opgehoogd om aardbeien en sierbloemen te telen. De smalle tuinbouwakkers werden voorzien van nieuwe bagger, soms vermengd met stalmest en huisvuil (zogenaamde ‘toemaak’). Aan het eind van de negentiende eeuw ontstond rondom Aalsmeer een bloeiende snijbloementeelt en -handel. Deze teelt is inmiddels verplaatst naar moderne kassen; de Westeinderplassen hebben nu vooral een recreatieve functie.

In 1959 werd het fort bij Koninklijk Besluit opgeheven als vestingwerk. Vanaf 1972 tot 2009 werd het fortterrein door Vafamil gebruikt als jachthaven voor vakantievierende militairen. In oktober 2014 kwam het fort te koop. Gemeente Aalsmeer werd de nieuwe eigenaar en schreef in 2016 een tender uit voor een nieuwe beheerder. In 2018 werd deze aangesteld: Zeilfort Kudelstaart bv. In december 2022 werd het bestemmingsplan vernietigd door de Raad van State, een jaar later verbrak Aalsmeer de samenwerking en werd opnieuw eigenaar. De bedoeling is het fort te verkopen aan een monumenten-organisatie (zoals Stadsherstel Amsterdam) om het historisch erfgoed te redden en te herstellen. Het idee is om het fort te gebruiken als centrum voor watersport en recreatie, passend bij de Westeinderplassen.

Huidige status: Het fort is al heel lang dicht voor publiek, maar speciaal voor open monumentendag zullen er in de ochtend (rond half elf) en in de middag (rond drie uur) een rondleiding worden gegeven.