Monument

Hervormde kerk van Schraard

Adres

Schoolstraat 3, Schraard

In het kort

  • Het interieur wordt gedekt door een houten tongewelf en de preekstoel dateert uit 1633. Het doophek heeft gedraaide balusters.
  • Er bevinden zich enkele zerken, een herenbank en een rouwbord (1653) van de familie Van Aylva. Het snijwerk aan de wangstukken van de kerkbanken is voor Friesland uniek.
  •   In het koor van de kerk bevindt zich aan de noordzijde een piscina. Het orgel uit 1911 is gemaakt door Martin Vermeulen en deze is in 1932 door Bakker & Timmenga gereviseerd.

Achtergrondinformatie uitklap icoon

In het dorp Schraard staat een oude kerk die al sinds de 13e eeuw bestaat. Het is een romangotische kerk met één grote ruimte (éénbeukig) en een ronde afsluiting aan de achterkant, het koor. De toren van de kerk is zelfs nog ouder: die werd al in de 12e eeuw gebouwd. Toen de kerk werd neergezet, is de toren verhoogd. Bovenop kwam een zadeldak dat recht omhoog loopt.

Bijzonder uurwerk Als je in de toren kijkt, zie je een bijzondere klok hangen. Die klok werd in 1603 gemaakt door de bekende klokkengieter Willem Wegewaert. Aan de oostkant van de toren zit een oude wijzerplaat. Daarop staat het jaartal 1678. Waarschijnlijk werd het torenuurwerk in dat jaar gekocht. Het uurwerk zelf raakte lange tijd uit beeld. In de vorige eeuw werd het oude smeedijzeren mechanisme namelijk weggehaald en vervangen door een elektrisch uurwerk. Maar in 2013 deed de Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk (SBT) een mooie ontdekking: zij vonden het oude uurwerk terug.

Het interieur Ook het interieur van de kerk heeft een bijzondere geschiedenis. In 1954 en 1955 werd het helemaal opgeknapt door architect Andries Baart sr. Tijdens die restauratie werd de overkapping boven de Van de Aylva-herenbank weggehaald. Alleen de houten bank zelf bleef staan.

De kerk heeft nog iets unieks: tien oude bankwangen – dat zijn de zijkanten van houten kerkbanken – met bijzondere afbeeldingen. Ze komen uit de tijd vóór de Reformatie. Vier van deze middeleeuwse bankwangen verdwenen in 1955 uit de kerk. Ze kwamen terecht in de kunstwereld. Gelukkig kon het kerkbestuur in 2021 één van deze verdwenen bankwangen terugkopen. Onderzoek toonde aan dat het hout gebruikt is ná 1567. De bankwang is samen met een oud wapenbord uit 1625 weer op zijn plek in de kerk gezet.

Deel dit monument

Adres

Schoolstraat 3, Schraard

In het kort

  • Het interieur wordt gedekt door een houten tongewelf en de preekstoel dateert uit 1633. Het doophek heeft gedraaide balusters.
  • Er bevinden zich enkele zerken, een herenbank en een rouwbord (1653) van de familie Van Aylva. Het snijwerk aan de wangstukken van de kerkbanken is voor Friesland uniek.
  •   In het koor van de kerk bevindt zich aan de noordzijde een piscina. Het orgel uit 1911 is gemaakt door Martin Vermeulen en deze is in 1932 door Bakker & Timmenga gereviseerd.

Achtergrondinformatie

Type monument:
Religieus erfgoed
Oorspronkelijke functie:
Kerk
Bouwperiode:
12e eeuw (toren) 13e eeuw (kerk, verhoging toren) 17e/18e eeuw (vernieuwing torentop)
Huidige functie:
Kerk
Monument status:
Rijksmonument
bekijk alle monumenten in
Schraard