Inleiding
Begin van de 20e eeuw was Bolnes een klein dorp in de vorm van een 2 km lang lint langs de rivier. Ruim een eeuw later is daar, door de dijkverzwaring die in de zeventiger jaren heeft plaatsgevonden en het verdwijnen van de scheepsbouw, nauwelijks iets meer van terug te vinden. De oudste bebouwing dateert nu uit het begin van de 20^e eeuw.

2. Noordstraat 255A WvC Bolnes
   De route start bij het wijk voorzieningencentrum Bolnes, ook bekent als de Noordhave. In 1973 werd het bejaardencentrum de Noordhave geopende door dr. Willem Drees die als minister in 1956 de AOW introduceerde. De bevolking gaf hem de koosnaam ‘vadertje Drees’.
   Aan de buitenmuur van het WvC hangt een kunstwerk gemaakt door Sharon van Wijngaarden en Wendy van der Waal. Een geschenk van de gemeente Ridderkerk. Bolnes was in 2008 uitgeroepen als beste wijk van de gemeente.
3. De Kleine Vliet
   We lopen langs een hoofdwatergang. De Kleine Vliet maakte deel uit van het polder-boezemsysteem van de polder Nieuw-Reijerwaard. De historische watergang loopt langs de Bolnesserkade, Dijkje, Boezemstraat en Majubastraat. Aan het Dijkje stonden drie watermolens die het water getrapt opmaalden naar een vierde molen nabij het huidige gemaal (punt 10). De stenen bovenmolen maalde het water in de Spuikom, zodat het bij laag water in de rivier geloosd kon worden.
4. Boezemstraat
   Tussen de Boezemstraat, Boezemkade en het Dijkje lag de 1591 uitgegraven boezem. Het was een laag gelegen gebied met grienden, riet en hooilanden. Het heeft enkele eeuwen als opvang gediend voor water dat uit de polder werd opgemalen richting de rivier maar niet gelijk kon worden gespuid.
   Toen in 1880 het stoomgemaal in gebruik werd gesteld was de boezem niet meer nodig. De 1.50 meter hoge kade werd grotendeels afgegraven. De woningen aan de Boezemstraat zijn in 1935 gebouwd en de lindenbomen langs het water werden in 1936 aangeplant.
5. Paul Krugerstraat/Cronjeplein.
   De bebouwing tussen het Dijkje, de Benedenrijweg, Boezemstraat/Majubastraat en De La Reijstraat vond plaats in de jaren 20-30. Scheepsbouwbedrijven droegen bij aan de bouw van woningen voor hun arbeiders en leidinggevenden. Aan het Cronjeplein staan twee prachtige twee onder kapwoningen die zijn gebouwd in opdracht van scheepsbouwer Verolme (IJsselmonde) In de linker woning heeft de dochter van Cornelis Verolme gewoond. De ambtsketen die de burgemeester draagt is in 1960 door Verolme geschonken aan de gemeente Ridderkerk.
6. Dijkje
   Tot 1900 had het Dijkje nog een landelijk sfeer. Vanaf 1900 groeide bebouwing op en aan de kade vanaf de splitsing met de Ringdijk. Rond de jaren 20 van de negentiende eeuw werd de Kleine Vliet langs het Dijkje deels gedempt en verlegd en kwamen er rijtjes arbeiderswoningen.
7. De grenspaal uit 1746.
   Op deze foto uit 1987 is de paal nog wit van kleur. Na de dijkverzwaring is de paal in 1992 op de zelfde plaats terug gekomen. Nu staat de natuurstenen paal hoog op de dijk en blijkt een stuk langer te zijn. De paal markeert de grens van de ambachtsheerlijkheid Ridderkerk met die van (oost) IJsselmonde. De ambachtsheer verhuurde de visrechten van Bolnes tot Oostendam. Dan is het handig dat de grens van het gebied goed is aangegeven.
8. Boezemkade 22 – 40 Gemeentelijke monument
   In de 20^e eeuw begon Bolnes de polder in te groeien.
   Het uitbreidende woongebied volgde het langgerekte slotenpatroon. Er was een enorme behoefte aan woningen om de toestroom van arbeiders die werkten in de scheeps- en machinebouw onderdak te kunnen bieden. Deze 10 woningen zijn in 1910 gebouwd door de Coöperatieve Bouwvereniging ‘Eigen Haard’, die ook in Slikkerveer zulke huizen liet bouwen.
9. Winkelpanden uit 1914
   Op de hoeken van de Alexanderstraat met de Julianastraat en Alexanderstraat met de Wilhelminastraat staan twee fraaie woningen met winkelpanden uit 1920. In de winkels zaten de Végé en daarna ook nog de Enkabé.
   In de jaren vijftig waren er nog 87 kleine middenstanders in Bolnes. Waaronder 13 kruidenierszaken, 7 bakkers, 5 groenteboeren, 4 melkboeren en 3 slagers. De winkels zaten door het hele dorp verspreid. Daarnaast kwamen er nog veel handelaren met hun waren langs de deuren. Ook waren er kolen- en olieboeren, timmerbedrijfjes en cafe’s.

Aan de Julianastraat en de ernaast gelegen Wilhelminastraat trachtte de Vereniging tot verbetering der Volkshuisvesting “Bolnes” door de bouw van woningen de woningnood te verlichten.
Tip: Op de hoek met de Wetstaat (14-16 ) staat een dubbele woning uit 1933 met prachtige bouwkundige details.

9. Gemaal Oud en Nieuw Reijerwaard.
   In 1880 werden de watermolens in de Oud en nieuw Reijerwaard vervangen door het stoomgemaal Dirk Maaskant. De zeven watermolens op een na, waarvan het molenhuis nog tot 1965 als woning werd gebruikt, werden al snel gesloopt.
   Het huidige elektrische gemaal Oud en Nieuw Reijerwaard dateert uit 1964 loost het polderwater van de Oud en de Nieuw Reijerwaard op de rivier. Op de plaats van de uitwateringssluis staat sinds 1970 op het dijktalud een hevel met vacuümpomp (zichtbaar als groen huisje) die het water via geduikerde waterloop loost op de Nieuw Maas.
10. Beeld Zeemeermin.
    Het kunstwerk is gemaakt door de beeldhouwer Jacques Hartman en onthuld in 1993. Bekijk het beeld eens goed als je er langs komt want op de sokkel zijn ook nog drie mooie reliëfs te zien. Aanleiding voor de plaatsing van het beeld was de voltooiing van de Deltawerken op IJsselmonde.
    Die waren voor Bolnes zeer ingrijpend. In de jaren 70 van de vorige eeuw werd de Ringdijk verhoogd. Daarbij is de gehele historische lintbebouwing afgebroken.

11. De Werfkade
    Zijn de namen van de straten straks de enige herinnering aan de scheepsbouw in Bolnes?
    De in 1983 gebouwde dokpier is in 2024 gesloopt omdat Rijkswaterstaat een compensatie eiste voor een aan te brengen steunberm. Lang is de pier niet gebruikt, want in 1987 ging Boele failliet. De scheepswerf Boele was begonnen in Slikkerveer; van 1854 tot 1930. In 1896 werd in Bolnes een nieuwe werf gestart met de naam ’Boele Pot’, waarvan de naam in 1915 werd gewijzigd in ‘Boele’s Scheepswerven en machinefabriek BV’. Het bedrijf was decennia lang de grootste werkgever van Bolnes. Foto situatie 1989.
12. De Wetstraat
    In Bolnes zijn veel straten genoemd naar Afrikaanse boeren
    Hier was veel sympathie voor de strijd van Zuid-Afrikaanse boeren tegen de Britten. De in 1880 begonnen Boerenoorlog eindigde in 1902. Hun vrouwen en kinderen werden onder erbarmelijke omstandigheden vastgezet in interneringskampen. In Ridderkerk kwam in 1915 een actiecomité dat zich inzette voor de vrijlating van Christiaan de Wet, een Zuid-Afrikaanse boer met Nederlandse voorouders. Deze was door de Engelsen gevangen gezet.
    Volgens de Overheid brachten de acties onze neutraliteit in gevaar.
    De burgemeester kreeg de opdracht er een eind aan te maken.
13. De La Reijstraat.
    Na de Tweede Wereldoorlog worden de woningen gebouwd tussen de Generaal Smutsstraat, De La Reijstraat en De Wetstraat. Een deel van de in de jaren vijftig gerealiseerde gestapelde bouw is inmiddels afgebroken of staat op de nominatie om te worden gesloopt om te worden vervangen door eigentijdse appartementengebouwen.
14. Winkelcentrum Bolnes
    Het huidige winkelcentrum De Werf lijkt weinig op het gebouw op deze foto uit 1973. Dat komt omdat het Winkelcentrum, toen Bolnes Zuid geheten, in 1981 is afgebrand. Het winkelcentrum werd herbouwd en in 2005 vond er een opnieuw een flinke verbouwing plaats.