Ned.Herv.Kerk. Gotisch gebouw uit de 15e eeuw met versmald koor. Inventaris: eiken preekstoel 1677, offerblok XVIId. Orgel met Hoofdwerk en Bovenwerk, ca. 1850 door onbekende orgelmaker gebouwd.

Toren der Ned.Herv.Kerk. Toren ouder dan kerk. Klokkenstoel met klok van H. Wegewaert, 1619, diam. 127 cm.* Mechanisch torenuurwerk B. Eijsbouts, circa 1910, in 1960 voorzien van elektrische opwinding.

Gebouw

Exterieur.
Vanwaar je ook komt, de Rolder toren zie je van verre. In vroegere tijden was het een baken voor reizigers die te voet of te paard naar Rolde kwamen. Als je uit het noorden kwam en over het Ballooërveld naderde, dan kon je vrijwel recht op de kerk aflopen. Bij nacht zag je de vensters verlicht door een altijd brandende lamp. Landmeters hebben de toren ook gebruikt als vast punt.
Behalve als geografisch middelpunt voor een groot gebied centraal in Drenthe, was de kerk vooral een godsdienstig en maatschappelijk centrum in een zeer ruime betekenis. Op het gebouw en zijn historische functies willen we hier wat nader ingaan.

In de achtste eeuw werd in Drenthe het christendom gepredikt. Of de Drenten daar op zaten te wachten is nog maar de vraag. Net als elders zijn ook hier erg veel ‘heidense’ gebruiken en feestdagen blijven bestaan.
Drenthe heeft vaak te midden van strijdgewoel gelegen. Rolde lag centraal in het wegennet en had veel te lijden door langstrekkende legers en andere benden. Het is hier niet de plaats om daar verder op in te gaan.
Wel willen we nog vermelden, dat na de Reformatie (1598) in deze kerk de eerste vergadering van de protestantse kerkgemeenten in Drenthe gehouden werd. De overgang naar het protestantisme werd overigens ook al niet met gejuich begroet. Het ledental van de nieuwe gemeente groeide zeer langzaam.
De kerk raakte verschillende keren in verval. In 1854 werd een ‘restauratie’ uitgevoerd, die erg slecht uitpakte: de gewelven en de triomfboog werden verwijderd en de kerk werd verlaagd. Er zijn ook verschillende pogingen gedaan om de kerk te slopen en te vervangen door nieuwbouw. Dat kon gelukkig steeds worden voorkomen.
Na 1945 ging de onderhoudstoestand opnieuw achteruit. Een restauratie was zeer noodzakelijk of liever: onvermijdelijk. Maar het duurde tot 1961 voordat kon worden begonnen. Eerst vond een opgraving plaats. Dat de restauratie een succes werd kunt u met eigen ogen zien, maar wij willen u alvast voorbereiden met de volgende ‘gids’.

Exterieur

Orgel

Het orgel in de kerk van Rolde is een zogenaamd balustradeorgel. Dit houdt in dat de speeltafel (de klavieren) aan de zijkant van het instrument zijn geplaatst en dat de twee windladen voor het pijpwerk van het hoofdwerk en het tweede klavier boven elkaar liggen, zodat voor wat betreft het tweede klavier van een bovenwerk sprake is. De pedaalkast staat achter het instrument opgesteld tegen de torenmuur.

Rond 1800 is het orgel gebouwd in een traditionele Westfaalse orgelbouwstijl. Het orgel is in 1847 aangekocht als een geschenk van de toenmalige predikant Ds C. Brouwer. In de loop van de jaren is het orgel diverse malen gerestaureerd, waarbij de aanpassingen naar de huidige maatstaven niet altijd even geslaagd waren. Begin 2013 is de laatste grote restauratie afgerond en heeft het orgel grotendeels zijn oorspronkelijke karkater teruggekregen. Ter gelegenheid van de ingebruikname van het gerestaureerde orgel is er een brochure verschenen: Het herboren orgel van Rolde van de hand van Stef Tuinstra van de Noord-Nederlandse Orgel Academie. Een selectie uit de tekst vindt U op onderstaande website. Voor meer details verwijzen we graag door naar de genoemde brochure.

Het Orgel