Midden in de historische binnenstad van Hoorn bevindt zich de Maria Kapel, een bijzonder monument met een geschiedenis van ruim zes eeuwen. De kapel werd in 1508 gebouwd als onderdeel van het Mariaklooster, een gemeenschap van tertiarissen: religieuze vrouwen die volgens de idealen van Franciscus van Assisi leefden. Hun leven stond in het teken van gebed, eenvoud en naastenliefde. De zusters verzorgden zieken, hielpen armen en wezen en vervulden daarmee een belangrijke sociale rol in het middeleeuwse Hoorn.
Het Mariaklooster zelf werd al in 1408 gesticht en groeide uit tot een omvangrijk complex. Rond 1430 woonden er tientallen zusters. De huidige stenen kapel verving een eerdere houten kapel en werd uitgevoerd in een sobere, laatgotische stijl. De hoge spitsboogvensters, steunberen en het langgerekte schip herinneren nog altijd aan haar religieuze oorsprong.
De tertiarissen leefden niet afgezonderd van de stad, maar waren nauw verbonden met de samenleving. Zij hielden zich bezig met de zorg voor armen, ouderen, zieken en reizigers. Ook ondersteunden zij wezen en speelden zij een belangrijke rol bij begrafenissen en de zorg voor stervenden. Hun werkzaamheden werden geïnspireerd door de beroemde Zeven Werken van Barmhartigheid: voeden, kleden, herbergen, verzorgen, bezoeken, vrijkopen en begraven. Daarmee vormde het Mariaklooster eeuwenlang een plek van zorg en compassie in Hoorn.
Na de Hervorming van 1573 kwam een einde aan het kloosterleven. De bezittingen van het Mariaklooster werden door het stadsbestuur geconfisqueerd. In het complex werd het burgerweeshuis ondergebracht, terwijl de kapel onder meer dienstdeed als arsenaal van de Staten van Holland en West-Friesland. In de eeuwen daarna kreeg het gebouw uiteenlopende functies, zoals een kerk, wapenopslag, boksschool en bar.
Een grote brand in 1877 verwoestte het interieur en de oorspronkelijke hoge kap. Alleen de buitenmuren bleven behouden. Bij de wederopbouw werd de kap verlaagd en kreeg de voorgevel een neoclassicistische toegangspartij. Toch is het oorspronkelijke gotische karakter nog goed zichtbaar, vooral vanaf de voormalige weeshuistuin die bereikbaar is via het poortje aan Weeshuistuin 8.
Na een restauratie door Stichting Stadsherstel Hoorn in 1993 kreeg de Maria Kapel een culturele bestemming. Tegenwoordig is het gebouw bekend als Hotel Maria Kapel (HMK): een artist-in-residence, tentoonstellingsruimte voor hedendaagse kunst en cinema. Hotel Maria Kapel is altijd gratis toegankelijk. Ook tijdens Open Monumentendag is de kapel voor iedereen geopend en staan er leuke activiteiten op de agenda.
Wie omhoog kijkt naar de voorgevel van de Maria Kapel, ontdekt een van de opvallendste kunstwerken van Hoorn: Liggende man van kunstenaars Sabine Käppler en Florian Göttke. Sinds 1999 balanceert deze manshoge figuur op de nok van het dak en is hij uitgegroeid tot een herkenningspunt in de stad. Het beeld toont een man die niet, zoals traditionele gevelbeelden, trots over de stad uitkijkt, maar liggend op zijn buik bezoekers lijkt te begroeten. Met zijn uitgestrekte armen doet hij denken aan een kind dat probeert te vliegen. Juist die speelse en raadselachtige houding maakt het kunstwerk zo intrigerend. Wat doet deze figuur daar boven op het dak? Kijkt hij uit over de stad, zweeft hij in gedachten of nodigt hij voorbijgangers uit om met een andere blik naar de werkelijkheid te kijken? De kunstenaars lieten zich inspireren door de vele historische gevelornamenten in Hoorn, maar gaven daar een eigentijdse interpretatie aan.
