Monument

NH Kerk

Za

Adres

Kerkweg 17, Vorchten

Openingstijden

za 12 sep. 09:00 - 17:00

Achtergrondinformatie uitklap icoon

Deze kerk is waarschijnlijk één van de oudste kerken van Nederland. Het is een éénbeukige dorpskerk, bestaande uit een waarschijnlijk, 13e eeuws schip dat in de 19e eeuw verbouwd werd, met een driezijdig gesloten hoger opgetrokken koor. Het koor is laatgotisch en heeft kruisribgewelven. Het is gedeeltelijk met tufsteen bekleed. In de kerk staat een renaissance preekstoel uit 1630. De toren werd omstreeks 1200 gebouwd en is bekleed met tufsteen.
De toren en de smalle zijruimten aan weerszijden vormen samen een zogenaamd gereduceerd westwerk. In de toren hangt een luidklok uit 1641, gegoten door Hendryck ter Horst uit Deventer. Het oudste gedeelte van het kerkje stamt van vóór het jaar 900 en is van tufsteen gemaakt, dus nog niet van baksteen. Ook staat het op een terp en dateert het dus van vóór de bedijking. Een meer dan elfhonderd jaren oude, nog bestaande en functionerende kerk in Nederland.
Zoals overal in ons land verrezen de oudste kerkjes veelal op plaatsen waar voorheen een gewijde bron en/of een heidense offerplaats of zelfs een tempel (tje) was geweest. Tot ongeveer 1350 werden zelfs nieuwe christelijke kerken nagenoeg altijd op leylijnen gebouwd, energiebanen op het aardoppervlak, en wel zo dat het altaar op het belangrijkste energiecentrum stond. De kerk werd opgetrokken rondom dit centrum en aan weerszijden van een hoofdleylijn. Ook de kerk van Vorchten ligt precies op zo’n leylijn en zal dus vanouds wel magische betekenis hebben gehad. In het kerkje proeft u duizenden jaren sacrale geschiedenis.
Verschillende bronnen vergelijken de kerk van Vorchten met een Friese kerk, niet alleen de robuuste, Romaanse toren wekt die indruk, maar ook het feit dat de kerk en de pastorie op een terp zijn geplaatst. Het is goed mogelijk, gezien de drukke vaarroute die de IJssel altijd al was, dat daadwerkelijk Friese invloeden een rol hebben gespeeld. Het kerkgebouw is het product van vele eeuwen van menselijk ingrijpen. Niet alleen de oorspronkelijke bouwers lieten hun sporen na, maar door de eeuwen heen is van alles toegevoegd en weggehaald. Een grote veelvormigheid is het gevolg en de verhoudingen van het bouwwerk zijn soms een beetje zoek geraakt bijvoorbeeld toen de hoeveelheid traveeën werd gewijzigd. Toch maakt dit ook voor een belangrijk deel de charme van de kerk. Daarvan getuigen ook de vele foto’s die op internet te vinden zijn van de kerk. De schoonheid van de kerk van Vorchten is zogezegd robuust. Ze verdraagt wel een stootje.
De kerk werd in het begin van de jaren 80 gerestaureerd onder leiding van architectenbureau Temminck Groll uit Utrecht. Gedurende de restauratie werd een tamelijk uitgebreid en diepgravend onderzoek verricht naar de geschiedenis van de kerk, zoals die tevoorschijn kwam onder ouder pleisterlagen en achter bijgeplaatste afscheidingen. Dit onderzoek is uitgevoerd door mevrouw Meta Prins – Schimmel. Uit dit onderzoek werd duidelijk dat de verbouwing in de twintigste eeuw niet de eerste was. Al in 1856 onderging de kerk een verbouwing die: “tot op heden het aanzien van het gebouw bepaalt”. De buitenste laag tufsteen werd destijds vervangen door machinaal vervaardigde bakstenen. Bovendien werd, bij deze toch al ingrijpende behandeling van de muur, de verdeling in drie traveeën verruild voor een verdeling in slechts twee traveeën, ieder voorzien van een gietijzeren, neogotisch spitsboogvenster. Ook het koor kreeg nieuwe vensters in hetzelfde materiaal en in dezelfde stijl. Inwendig kreeg het hele schip een nieuw gewelf. Dit wekt de indruk te bestaan uit twee vierdelige kruisribgewelven, maar is in feite een houten tongewelf met gestuukte schijnribben. De latere restauratie in de jaren ’80 was zeer noodzakelijk, gezien de staat waarin de kerk toen verkeerde.

De Nederlands Hervormde Kerk is een rijksmonument sinds 1974.

Deel dit monument

Adres

Kerkweg 17, Vorchten

Openingstijden

za 12 sep. 09:00 - 17:00

Achtergrondinformatie

Type monument:
Religieus erfgoed
Oorspronkelijke functie:
Eénbeukige dorpskerk
Bouwperiode:
Oudste gedeelte van vóór 900, schip is 13 eeuws (verbouwd in 19e eeuw), preekstoel uit 1630 en een luidklok uit 1641.
Huidige functie:
Dorpskerk
Monument status:
Rijksmonument
bekijk alle monumenten in
Vorchten