De Mariakerk, in de volksmond ook wel Boterkerk genoemd, is een vroeg 12e-eeuwse romaanse zaalkerk opgetrokken uit tufsteen.  Het Vrijthof (zonder de Zwaan en andere panden) was het centrale marktplein van Oirschot. In het midden van de 13e eeuw werd de kerk te klein en werd de eerste St. Petruskerk gebouwd. Het hield nog een tijd een functie als tweede kerk met een eigen pastoor. Begin 17e eeuw werd het Vrijthof bebouwd. Vanaf 1648 deed het kerkje o.a. dienst als boterwaag.

Vanaf 1799 werd de kerk gebruikt door de Nederlands Hervormde gemeente, later Protestantse gemeente Best, Oirschot en de Beerzen. Momenteel wordt het nog sporadisch voor kerkelijke diensten gebruikt.

ErfgoedWeekend 2026

Tijdens het ErfgoedWeekend Oirschot op 12 en 13 september vindt er een expositie plaats van recent door Museum Kruijsenhuis verworven werken van verschillende leden van de familie Kruijsen.

Op zaterdagmiddag vindt er een optreden plaats van het AMC-kamerkoor uit Amsterdam, aanvang: 16.00 u
Het AMC-kamerkoor is in 2021 opgericht en bestaat uit 13 zangers. Het koor wordt geleid door Fienie Gerekink. Het repertoire  omvat madrigalen, dit zijn liederen en chansons uit de 15^e t/m de 20^e eeuw. Het koor treedt ook al jaren op tijdens Open Monumentendagen en zo zongen zij al in alle provincies, behalve in Noord-Brabant. Die provincie is nu aan de beurt met gratis optredens van circa 30 minuten op diverse lokaties.

In het kerkje is op banners te zien en te lezen over de Middeleeuwse periode toen het kerkje nog een katholieke kerk was.

Stichting Het Boterkerkje
Het gebouw is in beheer bij Stichting het Boterkerkje, is te huur voor huwelijken, uitvaartdiensten, lezingen, presentaties, exposities, vieringen e.d.

Klik hier om terug te gaan naar alle monumenten en activiteiten in de gemeente Oirschot.