De Oude Kerk te Borne.

In de 15e eeuw is de huidige laatgotische kerk gebouwd. De kerk is verdeeld in twee beuken, aan oostzijde afgesloten met een vijfzijdig koor. U zult er een unieke zandstenen preekstoel aantreffen van rond 1600, beladen met bijbelteksten en een zandstenen offerblok met ijzerbeslag uit de 15e eeuw. Het orgel is van Johann Heinrich Holtgr

Het kerkgebouw
Oorspronkelijk heeft hier een kleinere kerk gestaan, van dezelfde breedte, met daarop een dakruiter. Begin 15e eeuw is de toren verhoogd en het priesterkoor gebouwd.
Aan het einde van de 15e eeuw is de kerk zodanig uitgebreid, dat deze tweebeukig is geworden, waardoor er twee pilaren in het midden van de kerk kwamen te staan.

De piscina
Dit is een soort gootsteentje aan de westelijke muur van de sacristie met een afvoer, die door de muur naar buiten liep. De priester waste hier na de dienst zijn handen en hier kon ook het heilig vaatwerk worden gereinigd. De uitdrukking “Gods water over Gods akker laten lopen” komt hier vandaan.

Het Sacramentshuis
Aan de noordkant van het koor rechts naast de ingang van de kerkenraadskamer bevindt zich het Sacramentshuis. Dit is een nis in de muur met zandstenen omlijsting, afgesloten door een deur. Hier werden de geconsacreerde hosties bewaard.

De Hemelopening
Dit is een gat in het gewelf direct vóór het koor. Dit gat wordt veelal gebruikt om materialen naar boven te hijsen. In vroeger tijden werd dit gat gebruikt om met Hemelvaart een Christusbeeld “ ten hemel te laten opstijgen”. Met Pinksteren werd hierdoor een beeld van een duif (de H. Geest) naar beneden gelaten. In de meest uitgebreide zin werd de symboliek nog verder uitgebreid door het reeds genoemde Christusbeeld op Goede Vrijdag overdekt met een doek in de kerk in een graf te leggen. Met Pasen werd het beeld dan uit dit graf verheven en naar het altaar gebracht.

Zandstenen Offerblok met ijzerbeslag
In de 14e eeuw werden de katholieke kerken verzocht een offerblok te plaatsen. Hierin konden de giften ter financiering van de kruistochten worden gedeponeerd..Dit zandstenen offerblok werd geplaatst in de 15e eeuw en heeft nooit als zodanig dienst gedaan, want de kruistochten waren al voorbij.

Squint ofwel loergat
Links naast de optrede naar het koor zat een opening in de wand. Door deze opening kon een celebrant aan het zijaltaar bij een simultaanviering zijn handelingen aanpassen aan de verrichtingen van de hoofdcelebrant op het hoofdaltaar.b.v. gelijktijdig de hostie heffen. In feite waren er twee loergaten, links en rechts van het koor, omdat aan beide zijden van het koor, dus in het schip, altaren waren geplaatst.

Muurschilderingen (dateren uit de katholieke periode van de kerk) .
Belangwekkend zijn de verschillende muurschilderingen, die in twee verschillende perioden zijn aangebracht. Die van het koor en de beeltenis van Nicolaas, rechts van de kansel, zijn ouder dan de muurschilderingen in het schip. Op de drie gewelfvlakken boven het koor is Christus te zien als rechter van het Laatste Oordeel., bijgestaan door Maria, Johannes de Doper en de apostelen. In het koor vindt U ook een reuzenvoorstelling van Christoffel boven de toegang tot de kerkenraadkamer. Ooit was hier de toegang tot de kerk. De Twaalf Apostelen zijn gegroepeerd rond het hoofdaltaar. Ook zou er een afbeelding van Stephanus – de patroonheilige van de kerk – zijn. In het schip zien een reeks van heiligen op de gelovigen neer.

Altaarstenen
Drie middeleeuwse altaarstenen zijn bewaard gebleven. Een altaarsteen, gewijd aan Nicolaas, doet nog dienst als mensa voor de viering van het Heilig Avondmaal. De tafel van het oorspronkelijke hoofdaltaar ligt rechts voor de huidige avondmaalstafel in de vloer. De altaarsteen gewijd aan Stephanus ligt in de vloer onder de kleine offertafel. Een kleine steen, vermoedelijk van het altaar voor Barbara en Catharina, ligt onder de preekstoel.

De Preekstoel
De zandstenen preekstoel is van na de Reformatie, dus van rond 1600. Het is een renaissance stuk, beladen met bijbelteksten in de Nederduitse taal.

Gedenkstenen in de kerk
De vloer in de kerk is geplaveid met grafstenen van de plaatselijke adel en voorname burgers, maar ook van de priesters. De namen Van Welevelde en Schele, treft U hier veelvuldig aan. In de koorwanden zijn de resten te zien van twee epitafen: Wat wapens en teksten uit de epitaaf van Christoffer Schele van Welevelde en een tekststeen van de twee gezusters Schele.

De Oude Toren
De Oude Kerk zou volgens voorbeelden uit het Munsterland een Weerspieker zijn geweest, gezien de schietgaten in de twee delen van de toren. Onderin was een ruimte, een vluchtoord, voor tijden van gevaar. In gezelschap zou men zich beter kunnen verdedigen.Volgens literatuur had men daar een voorraad van vlees en drank in de vorm van melk en bier. Aan het spieker was volgens goede bronnen een vergaderruimte of kapel aanwezig. Langs de spieker liep de Bornse beek en achterlangs bevond zich de landweer. Men was op alles voorbereid, speciaal voor de adelijke personen, die op de nabij gelegen borg woonden. Galerie Polder was de plaats van de borg waar de edelen woonden en ook de plaats van samenkomsten en festiviteiten. Einde 12e eeuw had de spieker geen functie meer en kon de kerk zich ontwikkelen.
In 1457 is er de eerste klok opgehangen met het opschrift
“Jezus – Maria – Jozef 1457”
De doorsnede van de klok is 112 cm.
Deze klok hangt er nog.