Fotograaf: Mark Vogt
Monument

03 Pompgemaal

Programma
Zo
In het gebouw is Grafisch Ontwerpbureau Noordenwind van Gjalt van der Kooi gevestigd.

Adres

Pabstsendam 2, Wageningen

In het kort

  • Een apart utiliteitsgebouwtje uit 1927
  • Op de hoek van de noord- en oostgevel zijn een zestal smalle horizontale raampjes door beton gescheiden boven elkaar geplaatst
  • Vanuit de polder is het gemaal beter te bekijken en worden speelse elementen zichtbaar

Openingstijden

zo 13 sep. 11:00 - 17:00

Praktische informatie

11:00–17:00 uur openstelling
Het elektrisch aangedreven gemaal komt in 1927 in plaats van het verouderde stoomgemaal aan de andere zijde van de Pabstsendam, bij de haven
Een voorbeeld van een aan het Nieuwe Bouwen verwante stijl

Achtergrondinformatie uitklap icoon

Aan de rand van het havengebied ligt een bijzonder bakstenen pandje verstild in het groen. Vanaf de weg zie je slechts het topje van de ijsberg, want het gebouw is tegen de Pabstsendam aangebouwd, lijkt er haast ingeschoven. Dit verklaart deels het gesloten karakter van de voorgevel: geen raam te zien, alleen twee donkere stalen deuren. Niet echt uitnodigend, maar het prikkelt wel de nieuwsgierigheid. Wat zit er achter die gesloten bakstenen façade?
Momenteel is er een grafisch ontwerpbureau gevestigd, maar de oorspronkelijke functie van het pand is die van pompgemaal. Dit in 1927 door Van Blitterswijk van de Dienst Gemeentewerken ontworpen gebouw moet een verouderd stoomgemaal aan de overzijde van de Pabstsendam – waar nu het Havenkantoor is gevestigd – vervangen. Rond 1900 verzoeken twee steenfabrikanten het bestuur van Waterschap de Bovenste Polder om een gemaal te plaatsen. Dit is essentieel om de danig verzakte en drassige uiterwaarden, door de afgegraven klei voor steenfabricage, af te kunnen wateren en weer begaanbaar te maken. Omstreeks diezelfde tijd zoekt het stadsbestuur een oplossing voor afvoer van water van de sterk vervuilde en meurende stadsgracht. De besturen van polder en stad slaan de handen ineen en het stoomgemaal vindt vervolgens zijn stekje aan de haven. Zijn functie is dus tweeërlei: zowel het afvoeren van vervuild water van de gracht als het bemalen of droogmaken van de Bovenste Polder. Omdat het stoomgemaal uit 1902 al rap niet krachtig genoeg blijkt, wordt dit nieuwe gemaal geplaatst, met elektrisch aangedreven pompen. Op de fundamenten van het oude gemaal krijgt het Havenkantoor vorm. Het pompgemaal zelf is inmiddels rijksmonument, belangrijk industrieel erfgoed. Een baken van onze Wageningse waterbeheersing uit vervlogen tijden.

Veerkrachtig erfgoed

Deel dit monument

Adres

Pabstsendam 2, Wageningen

In het kort

  • Een apart utiliteitsgebouwtje uit 1927
  • Op de hoek van de noord- en oostgevel zijn een zestal smalle horizontale raampjes door beton gescheiden boven elkaar geplaatst
  • Vanuit de polder is het gemaal beter te bekijken en worden speelse elementen zichtbaar

Openingstijden

zo 13 sep. 11:00 - 17:00

Praktische informatie

11:00–17:00 uur openstelling
Het elektrisch aangedreven gemaal komt in 1927 in plaats van het verouderde stoomgemaal aan de andere zijde van de Pabstsendam, bij de haven
Een voorbeeld van een aan het Nieuwe Bouwen verwante stijl

Achtergrondinformatie

Type monument:
Industrieel erfgoed
Oorspronkelijke functie:
Pompgemaal
Architect:
Van Blitterswijk
Bouwperiode:
1927
Huidige functie:
Dijkpost voor het waterschap
bekijk alle monumenten in
Wageningen