Kruisbasiliek door Pierre Cuypers – Een neogotisch meesterwerk

In 1853 werd de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland hersteld, waardoor het katholieke geloof een nieuwe impuls kreeg. Ook de snelgroeiende parochie in Ouderkerk wilde hiervan de vruchten plukken en besloot daarom een nieuwe kerk te bouwen. Hiervoor schakelde zij niemand minder dan Pierre Cuypers (1827–1921) in. Cuypers, bekend als de architect van het Rijksmuseum en het Centraal Station van Amsterdam, ontwierp talloze kerken in neogotische stijl en drukte daarmee een blijvend stempel op het hernieuwde katholieke leven in Nederland.
Vervolgens werd in 1867 de nieuwe kruisbasiliek in gebruik genomen. Tegenwoordig bezit de kerk een indrukwekkende collectie liturgische voorwerpen, waaronder enkele die afkomstig zijn uit de tijd van de geheime vieringen in boerderij Vredebest.

Rozet

Ter gelegenheid van het 150-jarig jubileum in 2017 werd de kerk ingrijpend gerestaureerd. Daarbij werden onder meer de schilderingen in het priesterkoor weer zichtbaar gemaakt doordat een kalklaag uit de jaren zestig werd verwijderd. Hierdoor schittert in het plafond opnieuw een rozet met het Lam Gods. Daarnaast prijkt op de vloer een mozaïek van de Geuzenvlag. Dit vormt een subtiele verwijzing naar de HH. Martelaren van Gorcum, die hier worden geëerd doordat bezoekers letterlijk over hen heen lopen.

Uniek Vollebregt-orgel – Muzikale geschiedenis in neogotisch decor

Een bijzonder hoogtepunt in de kerk is het unieke orgel van Jacob Vollebregt, een gerenommeerde orgelbouwer uit de 19e eeuw en de neogotische orgelkas en de balustrade van het oxaal – de scheiding tussen kerk en priesterkoor – zijn ontworpen door Cuypers zelf. Opvallend is het sobere, elegante front van het orgel: afwijkend van Vollebregts andere ontwerpen, maar volledig afgestemd op het grote rozetraam boven het orgel, in dit raam is de Heilige Caecilia afgebeeld, spelend op een orgelpositief – een prachtig samenspel van architectuur, religie en muziek.

Historisch Kwartier Ouderkerk – De ziel van Amstelland

De Urbanuskerk maakt deel uit van het Historisch Kwartier Ouderkerk, het hart van het beschermde dorpsgezicht van Ouderkerk aan de Amstel. Deze locatie is één van de oudste van Amstelland – hier werd al in de 11e eeuw het dorp Amestelle gesticht.