Monument

Smederij en tolhuis Wittelte

Thema
Za
1 activiteit
Tijdens Open Monumentendag zul je hier naast verhalen over de geschiedenis van het tolhuis en de smederij Henk Binnema, zilversmid, aan het werk zien.

Adres

Wittelterweg 25, Wittelte

Openingstijden

za 14 sep. 10:00 - 17:00

In dit huisje woonde de tolgaarder (tolbaas) en zijn familie. De tolgaarder inde geld van reizigers. Dankzij het vooruitspringende, smallere voorgedeelte van het huisje had de tolgaarder goed zicht op de weg en het tolhek. Het tolgeld werd gebruikt voor het onderhoud van de wegen en was een belangrijke bron van inkomsten. Het te betalen bedrag kon voor veel regelmatige reizigers behoorlijk oplopen.
Een familie die in het Westeinde van Dwingeloo woonde en voor familiebezoek in Diever twee tollen ter weerszijden van de Wittelterbrug zou moeten passeren, loste dit voordeliger op door dwars door het land te gaan over vijf stichelties (overstapjes over afrastering). Daaruit blijkt dat het toltarief niet bepaald als een kleinigheidje werd ervaren.

De tolheffing op gemeentelijke wegen werd, net als de op rijkswegen, aanvankelijk bij Koninklijk Besluit geregeld. Bij de invoering van de Gemeentewet in 1851 kregen de gemeenten echter de bevoegdheid om op hun wegen weg-, straat- en andere gelden te heffen. Een besluit tot invoeren, wijzigen of afschaffen van tolheffing werd dan ook genomen door de gemeenteraad en moest worden goedgekeurd door de koning. De tolheffing van de Drentse gemeenten kwam pas goed op gang na de totstandkoming van het ‘Reglement subsidië kunstwegen’ in 1853.

Tolgaarders verdwenen toen het gemotoriseerd verkeer via de wegenbelasting in één keer voor alle wegen ging betalen. In 1900 werden de rijkstollen afgeschaft. Op de gemeentelijke wegen in Drenthe duurde het wat langer voor de meeste tolheffingen waren opgeheven. De tol bij Wittelterbrug werd pas in 1906 ingevoerd. Volgens bronnen was er in 1931 nog tolheffing op de weg Dwingeloo-Wittelte.

 

Wist je dat?

Dit het enige tolhuis is die heeft gefunctioneerd als smederij en dat de smidse nog steeds werkt?

Deel dit monument

Adres

Wittelterweg 25, Wittelte

Openingstijden

za 14 sep. 10:00 - 17:00

Activiteit bij dit monument

bekijk alle monumenten in
Wittelte
Instagram
Hashtag #