Tripgemaal te Gersloot
Het einde van het seizoen van Cultureel Podium Het Tripgemaal komt langzaam in zicht. Op zaterdag 12 september sluiten we ons programma af met een bijzondere Open Monumentendag. En dit jaar krijgt die dag een extra dimensie: de allereerste Makersmarkt vindt plaats bij het Tripgemaal. Waar verleden en ambacht samenkomen. Op en rond het gemaal presenteren lokale makers hun ambachten en unieke, veelal handgemaakte producten. Geen massaproductie, maar bijzondere producten die met aandacht zijn gemaakt en ieder hun eigen verhaal hebben. Zo verwelkomen we onder andere een imker, een eendenkorfvlechter, een keramist en verschillende andere creatieve makers. De Makersmarkt is er voor iedereen: voor wie graag rondkijkt en zich laat inspireren en voor wie op zoek is naar iets unieks om mee naar huis te nemen. Maak ondertussen van de gelegenheid gebruik om het Tripgemaal zelf te ontdekken. Een bijzondere plek om te bezoeken tijdens de jaarlijkse Open Monumentendag. Bij verschillende makers kunt u bovendien zien hoe zij te werk gaan, vragen stellen en de verhalen achter hun ambacht ontdekken. Honing uit de buurt Ook de bijen krijgen een plek op onze Makersmarkt. Anne van der Heide, imker en tuinman aan de Kanaalsweg, komt samen met een collega-imker uit Ureterp naar het Tripgemaal. De imkers vertellen over het fascinerende proces van bij tot honing. Hoe leeft een bijenvolk? Hoe wordt honing gemaakt? En wat komt er allemaal kijken bij het houden van bijen? Natuurlijk nemen ze ook hun eigen honing mee. Eendenkorfvlechten Cor Snoeij van vereniging De Strampel laat tijdens de Makersmarkt zien hoe een traditionele eendenkorf wordt gevlochten. Het vlechten van een eendenkorf is veel meer dan het maken van een nest waarin een eend haar eieren kan leggen. Het is een eeuwenoud ambacht dat oorspronkelijk ontstond om te voorzien in de behoefte aan voedsel. Door de eeuwen heen groeide het vlechten van eendenkorven uit tot een bijzondere vorm van volkskunst. Cor vertelt graag over dit oude ambacht en natuurlijk kunt u hem tijdens het vlechten aan het werk zien. De wite ka Van koffiemok tot kandelaar en van linoprint tot tas: de wite ka brengt een bijzondere verzameling creatieve producten mee naar onze Makersmarkt. De wite ka vindt u normaal gesproken aan het einde van de Klokmakkersstege in Akkrum. De winkel is het resultaat van een langgekoesterde droom van Paula, Lotte en Silke: moeder en dochters met een gedeelde passie voor ambacht en creativiteit. “We houden ervan om met onze handen bezig te zijn en creatieve ideeën tot leven te brengen.” In de wite ka vind je hun eigen ontwerpen naast zorgvuldig gekozen producten die het huis en het dagelijks leven nét een beetje mooier maken. Elk product heeft zijn eigen verhaal en draagt bij aan een beetje klein, alledaags geluk. Tijdens de Makersmarkt nemen Paula, Lotte en Silke een mooie selectie mee naar het Tripgemaal. Heleen Stelwagen maakt zeep van planten en kruiden uit de omgeving. Hedwich Hooghiemstra heeft pannenlappen van restwol en notitieboekjes van snijafval van drukkerijen gemaakt. Hiltje van der Wal heeft de ijsvogels in de omgeving van het gemaal als aanleiding gebruikt om voederhuisjes te maken. Kom vooral langs op 12 september, een mooie afsluiting van ons seizoen en een dag waarop oud en nieuw, erfgoed en creativiteit samenkomen. Het Tripgemaal en de Makersmarkt zijn tijdens Open Monumentendag vrij toegankelijk voor iedereen. Zaterdag 12 september 2026 11.00 – 16.30 uur Cultureel Podium Het Tripgemaal – Gersloot Graag tot ziens op 12 september bij Het Tripgemaal.
Een bijzondere mix van verleden en heden: het Tripgemaal is een industrieel gebouw met zowel historische als architectonische waarde, dat vandaag de dag dient als podium voor cultuur, landschap en lokale initiatieven. Tijdens Open Monumentendag 2025 opent dit rijksmonument zijn deuren voor het publiek. Bezoekers zijn van harte welkom om binnen te kijken.
Precies 100 jaar na de ingebruikname van het eerste stoomgemaal in Nederland werd in Gersleat Polder de eerste steen gelegd voor het Tripgemaal in 1876 door veenbaas Wopke Jans Dragstra. Het gemaal verving er alle negen bestaande windmolens, zodat drooglegging niet meer uitsluitend van de wind afhankelijk zou zijn. Het gemaal dankt zijn naam aan de familie Trip. Zij vormden drie opeenvolgende generaties lang de machinisten van het gemaal.
Het Tripgemaal groeide mee met de technische ontwikkelingen. Van stoom naar gas, van gas naar olie en van olie naar elektriciteit. Honderd jaar na zijn ingebruikname, in 1976, werd het gemaal overbodig. Een nieuw gemaal nam het drooghouden van de polder over.
Het Tripgemaal blijft als iconisch gebouw de aandacht trekken. De link die het gebouw heeft met de sociale geschiedenis, de industriële ontwikkeling van de afgelopen anderhalve eeuw, het landschap en de natuur spreken nog steeds tot de verbeelding.
Het portret van Ferdinand Domela Nieuwenhuis, op de zuidelijke muur van de voormalige werkplaats van het gemaal, is als linosnede in 1923 gemaakt door Domela’s zoon, kunstenaar Cezar. Het portret staat symbool voor de sociale geschiedenis van het gebied. Turf winnen voor de veenbaas was hard werken in barre omstandigheden. Domela kwam op voor de veenarbeiders en werd gezien als held: ‘Us Ferlosser’. Dankzij zijn aanhang in dit gebied werd Domela Nieuwenhuis verkozen in de tweede kamer.
Het afgegraven veengebied is deels landbouwgrond geworden, maar voor een groot deel is het nu natuurgebied De Deelen, met water, moeras en smalle graslanden. Een waterrijk natuurgebied dat ruimte biedt aan diverse Rode Lijstsoorten.
Ook het Tripgemaal is inmiddels van functie veranderd. Van een negentiende-eeuws industrieel gebouw werd het eerst een vakantieverblijf en vervolgens een galerie met woonhuis. Liefhebbers van Friese kunst en cultuur konden er genieten van diverse exposities, een bijzondere ervaring zo midden in het landschap.
Tjibbe Hooghiemstra en Hiltje van der Wal stellen tegenwoordig het Tripgemaal beschikbaar als podium voor mooie initiatieven op het gebied van kunst en cultuur, voedsel, burgerinitiatieven, landschaps- en natuurontwikkeling.
Stichting Het Tripgemaal nodigt u van harte uit om hiervoor met voorstellen te komen.
