Tijdens de Open Monumentendagen in de gemeente Edam-Volendam krijgen dit jaar niet alleen de bekende monumentale gebouwen aandacht. Ook het varend erfgoed komt nadrukkelijk in beeld. Op de Nieuwehaven in Edam worden op zaterdag en zondag tien historische schepen als een bijzonder ‘lint van varende monumenten’ gepresenteerd.
De schepen die meedoen zijn:

OH4 

De OH4 werd als VD136 in 1947-1948 gebouwd bij Scheepswerf Groot in Edam, in opdracht van de visser De Konter uit Volendam. Het schip werd destijds gebruikt door de vissers Sier en De Konter.
Later werd het schip verkocht aan Piet Doets uit Schardam en herdoopt tot OH4. In 1960 kreeg het schip een nieuwe motor: een betrouwbare Lister JP2 met een vermogen van 33 pk.
In 2003 kwam het schip in handen van T. Wieferink, die het overnam van Piet Doets. Onder zijn eigenaarschap onderging het vaartuig een bijzondere transformatie: van vissersschip werd het omgebouwd tot een prachtig zeilend schip, waarbij het historische karakter behouden bleef.
Daarmee blijft de VD136/OH4 een bijzonder stuk maritieme geschiedenis, dat de ontwikkeling van de visserij en de traditionele scheepsbouw aan het IJsselmeer weerspiegelt.

MSLB Belier
Varend monument. Sleepboot Belier thuishaven Edam. L 14.87 B 3.85 D 1.55 kruiphoogte 2.50
Gebouwd Nicolaas Witsen Alkmaar. Motor kromhout 4 TS 117 uit 1968. 75 pk keerkoppeling reintjes 3:1 diameter schroef 95 cm
1912 tijdens de bouw verkocht aan Hollandse Beton Maatschappij. met boot naam HBM 10. 1926 Jan Kooiman Amsterdam naam Annie. 1933 Willem Lam Amsterdam naam Belier. 1967 Loek Weve Westgraftdijk naam Belier. 2017 Demis Braam Edam naam Belier.

Vrouwe Neeltje
De Vrouwe Neeltje is een authentieke Nederlandse zalmschouw van ruim zeven meter lang. Dit type schip werd vroeger door riviervissers gebruikt voor de visserij op de grote rivieren, vooral op zalm, maar ook op trekvissen als steur, elft, fint en houting. De schouw is volledig geklonken gebouwd en heeft de karakteristieke brede, stoere lijnen van de grotere zalmschouwen.
Over haar exacte bouwjaar bestaat enige onzekerheid. Volgens de overlevering is de Vrouwe Neeltje vermoedelijk in 1911 gebouwd bij de werf Van der Hoff aan Den Bout in Hardinxveld. Haar vorm, constructie en de beschikbare historische gegevens passen goed bij die herkomst.
In 2006 werd de Vrouwe Neeltje grondig gerestaureerd en teruggebracht in haar oorspronkelijke staat. Daarbij werd onder meer de vlakplaat onder de bun vervangen en werd de bun opnieuw, geheel volgens de oorspronkelijke geklonken bouwwijze, aangebracht. Ook de constructie rond de mast werd vernieuwd.

De botter VN 4 is in 1899 als BU 161 gebouwd op de werf in Spakenburg.  De opdrachtgever was visserman Teunis Hopman die met de botter tot 1913 op het zeil heeft gevist en daarna heeft verkocht naar Urk. Na Urk is de botter in 1948 verkocht naar Vollenhove.
De botter heeft tot 1963 gevist als VN 4 en HN 4 en is daarna verkocht voor recreatie en later als woonschip op de Amsterdamse eilanden.
In 1976 werd de botter gekocht door Piet Knook en in 1979 werd een stichting opgericht met als doel de VN 4 te behouden  door restauratie en exploitatie. Mede door bijdragen van fondsen, schenkingen is dit jaar nog een restauratie uitgevoerd op de werf in Elburg.

de Zevensprong
In opdracht gebouwd  ( 1976 ) door Dhr. Freek Gotzsch als familie zeilschip thuishaven Aalsmeer, vaargebied: IJsselmeer, en Friesland.
De Zevensprong is overgenomen door de Familie Stroet ( 2007 ) met als thuishaven Aalsmeer, vaargebied: IJsselmeer, Friesland en de Waddenzee. ( 2020 ) thuis haven Edam.
Ontwerper: Hielke Lemstra, Amsterdam
Rompbouw in polyester: Mulder & Rijke,  IJmuiden
Afbouw in teak & mahonie: Scheepswerf Porsius, Amsterdam
Tuigerij: Jan Schokker, Volendam

BEN 50
De sloep BEN is waarschijnlijk gebouwd in de jaren 50. Later verscheen de sloep rond 1970 in Volendam en werd uitgerust met een zware motor voor de visserij. De eerste particuliere eigenaar Martin plaatste een mast en ruste de sloep uit om te zeilen. Later nam Ben de sloep over en zeilde elke woensdag met de sloepen van Floris en Freek vanuit Edam. Toen Ben kwam te overlijden werd de sloep afgemeerd aan de Nieuwehaven en kwam later in beheer bij de Stichting VN 4. In 2024 werd de sloep getroffen door een zware storm en zonk. De sloep werd op de kant gezet in afwachting van een nieuwe eigenaar die in staat zou zijnom de sloep te restaureren.

Zalmschouw Vrouwe Elina
De zalmschouw Vrouwe Elina is waarschijnlijk rond 1911 gebouwd voor de visserij op grote rivieren. Het platte ondiepe casco maakte het mogelijk om dicht onder de wal te vissen en gaf tevens de benodige stabiliteit.
In 2010 werd de Elina grondig gerestaureerd en werd een motorbun in het achterschip aangebracht.  Het model van het helmhout moest hiervoor worden aangepast en kreeg een mooie sierlijk vorm. In 2061 kwam de schouw zeilend naar Edam en werd afgemeerd aan het Boerenverdriet. Ze ligt aan de Nieuwehaven en wordt gebruikt voor recreatie in Edam en de omgeving van de haven. De schouw is uitgerust met een elektrische fluistermotor.