Monument

Voormalig Klooster Mariëndaal

Za
Zo

Adres

Tolschestraat 2, Velp (NB)

In het kort

  • Het Grand Cafe, de Refter en de grote gang naar de Refter zijn te bezoeken

Openingstijden

za 12 sep. 11:00 - 16:00
zo 13 sep. 11:00 - 16:00

Achtergrondinformatie uitklap icoon

Het voormalige Klooster Mariëndaal, oorspronkelijk tussen 1862 en 1865 gebouwd door de Jezuïeten en destijds Noviciaat Mariëndaal genoemd, is nu Zorgvilla Mariëndaal en revalidatie- en herstelzorg Mariëndaal, onderdeel van Korian Nederland.

Het uit blokvormige vleugels bestaande, kloostercomplex met kapel en dienstgebouwen is opgetrokken in neo-gotische stijl naar een ontwerp van pater A. Slootmaekers.

Hoofdgebouw
Het hoofdgebouw is een uit drie blokvormige vleugels bestaand pand, dat op korte afstand van de doorgaande weg tussen Nijmegen en Den Bosch is gebouwd. Het in neo-gotische stijl uitgevoerde ontwerp dateert uit 1862-’65 en is van de hand van pater A. Slootmaekers. Het gebouw is nog nagenoeg geheel in oorspronkelijke staat. In 1924-’25 is de bekroning van de geveltoren vervangen. Het drielaags pand heeft een enigszins classisistische opzet met een H-vormige plattegrond en een sterke nadruk op hiërarchie en symmetrie. De opzet van een middenpartij met haakse, sterk risalerende zijvleugels heeft tot gevolg dat er zowel aan de voorzijde als aan de achterzijde een aan drie zijden omvatte hof ontstaan is. Het gebouw telt drie bouwlagen en is gedekt met zadeldaken, voorzien van schilden en lei in Maasdekking. De voorgevels van middenpartij en zijvleugels zijn rijk gedetailleerd. Deze in verschillende kleuren handvorm baksteen gemetselde gevels zijn geleed door gemetselde lisenen, een keperboogfries en een hardstenen plint. Op de begane grond zijn overal achtruits openslaande vensters aangebracht, op de etage zesruiters en op de tweede etage vierruiters. Centraal en overheersend element is de ingangspartij van het middendeel. Hier is in een rondbogig portaal met hard- en bakstenen omlijsting een opgeklampte vleugeldeur met smeedijzeren beslag geplaatst. In de met siermetselwerk versierde boogtrommel is een vierlobbige oculus. De vensters in dit deel hebben een toog met driepasmotief. Boven de gemetselde attiek verheft zich een geveltoren, die van een vierkante plattegrond naar een achthoek overgaat. De toren met uurwerk is gesierd met wimbergen en verkrijgt door de grote spuwers een markant silhouet. De spits is niet voltooid. De overige gevels zijn sober uitgevoerd. Net als aan de voorzijde van het gebouw staan aan de achterkant in de hoeken van midden- en zijvleugels traptorens.

Het oostelijke gebouw is daarnaast aan de oostelijke en noordelijke zijde voorzien van een markante traptoren. De noordelijke heeft een spitsboogfries en ter hoogte van de etage een lege nis, waarin voorheen een Mariabeeld stond. In de noordelijke zijde van de westelijke vleugel is de voormalige kloosterkapel ondergebracht. Deze eenbeukige kapel heeft een schip van vijf traveeën en een driezijdig gesloten koorapsis, maar is waarschijnlijk omstreeks 1970 door de inbouw van vloeren in drie verdiepingen gescheiden. De gevels worden tussen de spitsboogvensters geleed door eenmaal versneden steunberen, die eindigen bij de tas-de-charges van het gewelf. Naast het gebouw staat zowel aan de oostelijke als de westelijke zijde een eenlaags aanbouw (o.m. sacristie), aan de oostelijke zijde driezijdig gesloten. Het oostelijke deel van de voorgevel is, inclusief de vensters, voor een groot deel met wingerd begroeid. In het interieur van het gebouw zijn onder meer de refter en de gang met gipsen kruisribgewelven met dito consoles van belang. Momenteel zijn deze gewelven beschilderd met een geel en groen baksteenmotief, de consoles hebben een houtimitatiebeschildering. Eronder bevinden zich oudere schilderingen. Van belang zijn verder in het gehele gebouw onder meer de vele paneeldeuren. soms met een spitsboogvormig licht.

Dienstgebouw oostzijde
Ten oosten van het hoofdgebouw staat een langgerekt dienstgebouw met onder meer de keuken en (aan de oostelijke zijde) een door het gebouw voerende poort, die leidt naar het achterterrein. Het pand ontneemt het zicht vanaf de openbare weg op het achtererf van het voormalige klooster. Dit gebouw maakt deel uit van het oorspronkelijke bouwplan en is dus naar ontwerp van pater A. Slootmaekers tussen 1862-’65 gerealiseerd. Het gebouw heeft een langgerekte, rechthoekige plattegrond, telt twee bouwlagen en wordt door de poort gescheiden in twee delen. Het westelijke deel heeft een zadeldak met lei in Maasdekking en de handvorm bakstenen voorgevel heeft vijf vensterassen. Op de begane grond zijn gekoppelde rondbogige lancetvensters geplaatst, terwijl men op de etage getoogde, openslaande vierruits vensters aantreft. De centrale ingangsparij wordt door lisenen geflankeerd en ook hier treft men kleurig siermetselwerk aan. De gevel is voor een groot deel met wingerd begroeid. Aan de achterzijde zijn enkele kleine, eenlaags oorspronkelijke aanbouwen onder plat dak. In het interieur is veel van het oorspronkelijke karakter door moderniseringen verloren gegaan. Naast de keuken is een naar het achtererf leidende, getoogde bakstenen poort met houten zoldering. Ook deze poort behoort tot het oorspronkelijke bouwplan. Het ten westen gelegen deel van dit bedrijfsgebouw is sterk gemoderniseerd. Het heeft een rechthoekige plattegrond en twee bouwlagen onder een licht geknikt zadeldak met kruispannen. De voorgevel telt drie vensterassen maar gaat deel schuil achter een eenlaags aanbouw uit omstreeks 1960. Op de etage zijn dezelfde getoogde vensters toegepast als op de etage van de keuken.

Dienstgebouw oostzijde 2
Eveneens ten oosten van het hoofdgebouw staat, haaks op het keukengebouw met poort, een tweede, eveneens langgerekt dienstgebouw, ook behorende tot het oorspronkelijke bouwplan van A. Slootmaekers uit 1862-’65. De zuidelijke gevel sluit aan op het keukenpoortgebouw. Dit gebouw heeft een rechthoekige plattegrond, één bouwlaag en wordt gedekt door een zadeldak met verbeterde Hollandse pannen. De symmetrische voorgevel telt zeven vensterassen en wordt geleed doorlisenen. Centraal bevindt zich een gemoderniseerde deur in de oorspronkelijke omlijsting met driepas-spitsboognis, spitsboogvenster met vorktracering en topgevel. De deur wordt geflankeerd door gedrukte spitsboognissen met driepastracering, deels met kalkstenen toten. Het linkerdeel van de gevel is nog oorspronkelijk ingedeeld. Centraal in de drie vensterassen links van de centrale ingangspartij is een opgeklampte deur met spitsbogig bovenlicht. Deze wordt geflankeerd door spitsbogige vensters, beide met een vorktracering. De noordelijke eindgevel heeft een kelderlicht met bovenliggend opkamervenster, en een twaalfruits schuifvenster.
De achtergevel is gedeeltelijk opnieuw ingedeeld en, op enkele kleine lichten na, blind. Het gehele complex heeft algemeen belang als bijzondere uitdrukking van een geestelijke en typologische ontwikkeling. Het heeft een bijzonder belang voor de geschiedenis van de architectuur; is van belang wegens het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek; en is van belang wegens de architectonische gaafheid van het ex- en interieur.

Veerkrachtig erfgoed

Deel dit monument

Adres

Tolschestraat 2, Velp (NB)

In het kort

  • Het Grand Cafe, de Refter en de grote gang naar de Refter zijn te bezoeken

Openingstijden

za 12 sep. 11:00 - 16:00
zo 13 sep. 11:00 - 16:00

Achtergrondinformatie

Type monument:
Religieus erfgoed
Oorspronkelijke functie:
Klooster
Architect:
pater A. Slootmaekers
Bouwperiode:
tussen 1862 en 1865
Huidige functie:
revalidatie instelling
Monument status:
Rijksmonument
bekijk alle monumenten in
Velp (NB)